Bé mấy tháng biết bò? 10+ điều ba mẹ cần biết để hỗ trợ con tập bò

---

I. Bé bắt đầu biết bò trong khoảng từ 7-10 tháng tuổi.

Theo AAP (Viện Nhi khoa Hoa Kỳ), bò là kỹ năng mà phần lớn trẻ thành thạo trong khoảng 7-10 tháng tuổi. Nghĩa là nhiều bé bắt đầu bò quanh 7-8 tháng, nhưng cũng có bé sớm hơn hoặc muộn hơn một chút mà vẫn phát triển bình thường. Mốc này là khoảng tham khảo để ba mẹ theo dõi, không phải hạn chót con phải đạt.

1.1 6 kiểu bò thường gặp của bé

Bò có nhiều kiểu, không chỉ bò bằng tay và đầu gối. Có tới 6 kiểu bò thường gặp ở trẻ, cụ thể như sau:

• Bò cổ điển: bé chống tay và đầu gối, đưa tay này cùng lúc với chân đối diện.
• Bò gấu: bé chống bàn tay và bàn chân, khuỷu tay và đầu gối thẳng, nhìn giống chú gấu đi.
• Bò sát (bò commando): bé kéo bụng trườn trên sàn.
• Ngồi lê: bé ngồi và dùng tay đẩy mông trượt đi.
• Bò cua: bé di chuyển lùi hoặc sang ngang, dùng tay đẩy người.
• Lăn: bé lăn người từ nơi này sang nơi khác.

Theo AAP, miễn là bé phối hợp hai bên cơ thể và dùng tay chân hai bên đều nhau, kiểu bò nào cũng không đáng lo. Điều quan trọng là bé có thể chủ động khám phá xung quanh và đang tăng sức mạnh cơ thể để chuẩn bị cho việc đi.

1.2 Bé không biết bò hoặc bỏ qua giai đoạn bò có sao không?

• Điều này là hoàn toàn bình thường. Bò chỉ là một bước trong chuỗi phát triển vận động. Có bé không bò mà chuyển qua tập đứng và đi mà hoàn toàn không có vấn đề gì.
• Bé thường đi từ nằm sấp, lẫy, ngồi, bò hoặc trườn, kéo đứng, đi men theo đồ vật rồi bước những bước đầu quanh sinh nhật một tuổi. AAP cũng cho biết nhiều bé vẫn bò xen kẽ sau khi đã biết đi, vì bé chọn cách nào dễ và nhanh nhất lúc đó.
• Mỗi bé có tốc độ phát triển riêng, và việc ba mẹ để con tập ở nhịp độ của mình thường quan trọng hơn việc con bò vào đúng tháng nào.

1.3 Khi nào ba mẹ nên trao đổi với bác sĩ?

Hầu hết trường hợp bé bò muộn hơn một chút hoặc “trốn” bò không đáng lo, nhưng ba mẹ nên trao đổi với bác sĩ nhi khi:

• Bé chưa tự ngồi được lúc 9 tháng (AAP).
• Bé chỉ dùng một bên tay hoặc một bên chân, hoặc ba mẹ thấy hai bên cơ thể phối hợp không đều (AAP lưu ý bé cần dùng tay chân hai bên đều nhau).
• Bé có vẻ ít vận động hoặc không vận động như ba mẹ mong đợi (AAP khuyên thảo luận với bác sĩ nếu ba mẹ thấy con không vận động bình thường).
• Bé mất những kỹ năng vận động đã làm được trước đó.
• Ba mẹ cảm thấy lo lắng, dù chưa rõ vì sao.

AAP khuyến nghị sàng lọc phát triển trong các lần khám định kỳ lúc 9, 18 và 30 tháng, hoặc bất cứ khi nào ba mẹ lo lắng. Nếu có băn khoăn, ba mẹ nên đưa bé đi khám sớm để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.

II. 5 dấu hiệu bé sắp biết bò ba mẹ có thể quan sát

Trước khi bò, cơ thể bé đã chuẩn bị qua nhiều bước nhỏ. Dưới đây là 5 dấu hiệu thường gặp, xếp theo thứ tự hay xuất hiện. Không phải bé nào cũng có đủ cả 5 dấu hiệu hoặc đi đúng thứ tự này, ba mẹ có thể xem như những gợi ý để quan sát.

2.1. Bé nâng đầu và chống hai tay vững khi nằm sấp

• Khi nằm sấp, bé ngẩng đầu cao, chống hai tay thẳng để nâng ngực khỏi sàn và nhìn quanh. Đây là bước tiền đề cho kỹ năng bò của bé. Khi đã nằm sấp vững, bé chỉ cần biết chuyển động chân là đã có thể tập bò.
• Bé thích nằm sấp lâu hay ngắn đều bình thường, ba mẹ chỉ cần tạo cơ hội đều đặn mỗi ngày khi bé tỉnh táo.

2.2. Bé lẫy, lật qua lại dễ dàng

• Theo AAP, đến khoảng 8 tháng bé thường lật người theo ý muốn và đổi tư thế rất nhanh, từ nằm ngửa sang nằm sấp rồi ngược lại. Khả năng này cho thấy cơ thân và cơ bụng của bé đang khỏe dần và bé muốn di chuyển chứ không còn nằm yên một chỗ.
• Khi bé lật nhanh, hãy thay tã và thay đồ trên sàn hoặc giường thấp thay vì bàn cao, và không rời mắt khỏi bé.

2.3. Bé ngồi vững và tự đổi tư thế

Theo AAP, ở khoảng 8-9 tháng bé thường ngồi không cần đỡ. Bé có thể thỉnh thoảng ngã nghiêng nhưng thường chống tay đỡ được. Khi cơ thân khỏe hơn, bé nghiêng người với đồ vật, rồi tự lật sấp và ngồi dậy lại. Ngồi vững giúp hai tay bé rảnh để chơi và bắt đầu thử các tư thế mới.

2.4. Bé nhấc bụng, chống bốn điểm và nhún nhẹ

• Nhiều bé nhấc bụng khỏi sàn, chống hai tay và hai đầu gối rồi nhún người tới lui. AAP cho biết lúc đầu cơ tay thường khỏe hơn cơ chân nên có bé đẩy người lùi ra sau thay vì tiến tới. Đây là bước luyện tập quan trọng, ba mẹ không cần sửa hay kéo bé đi tới.
• Bò lùi lúc mới tập là bình thường, bé sẽ dần tìm ra cách đẩy người tiến về phía trước khi luyện tập thêm.

2.5. Bé nhoài người, trườn hoặc lùi để với đồ vật

• Khi đã có động lực và đủ sức, bé nhoài người, trườn bụng, ngồi lê hoặc bò để tới món đồ mình thích. AAP mô tả giai đoạn này là lúc bé phát hiện mình có thể tự di chuyển về phía “mục tiêu” mình chọn. Động lực với lấy đồ vật là điều ba mẹ có thể tận dụng trong các hoạt động ở phần sau.
• Ba mẹ hãy khen ngợi cả những cú nhoài người chưa trọn vẹn, vì đó là bước đầu của việc tự di chuyển.

III. 9 cách hỗ trợ bé tập bò theo từng giai đoạn

AAP nhấn mạnh những trải nghiệm và việc khám phá có ảnh hưởng đến quá trình học của trẻ ngay từ những tháng đầu, vì vậy việc khuyến khích bé vận động là điều có ích. Mục tiêu của các hoạt động dưới đây là tạo thật nhiều cơ hội để bé vận động trên sàn an toàn và có động lực di chuyển, chứ chưa cần đặt nặng chuyện bé phải bò vào đúng tháng.

3.1. Giai đoạn 3-6 tháng: Xây nền sức mạnh cho cổ, vai và thân

Ở giai đoạn này, bé thường đang tập nâng đầu, chống tay và lẫy. Các hoạt động nhẹ nhàng trên sàn giúp cơ cổ, vai và thân của bé khỏe dần, đó cũng là nền để bé có thể bò sau này.

Cách 1: Tummy time từng chút một

AAP cho biết tummy time là nền tảng của kỹ năng bò, nên ba mẹ có thể bắt đầu từ sớm và tăng dần theo sự thoải mái của bé.

Cách thực hiện:

• Chọn lúc bé tỉnh táo, no vừa phải và không quấy.
• Đặt bé nằm sấp trên mặt phẳng chắc như thảm hoặc chăn trải sàn.
• Bắt đầu với vài phút mỗi lần, vài lần trong ngày, rồi tăng dần khi bé quen.
• Ba mẹ nằm đối diện, ngang tầm mắt bé để trò chuyện, hát hoặc làm mặt vui.
• Đặt gương nhỏ không vỡ hoặc đồ chơi sáng màu ở phía trước để bé muốn ngẩng đầu nhìn.
• Dừng ngay khi bé mệt hoặc khóc, rồi thử lại sau.

Lưu ý, tummy time chỉ thực hiện khi bé thức và có người trông, đây không phải tư thế đặt bé ngủ.

Cách 2: Đặt đồ chơi hơi ngoài tầm với khi bé nằm sấp

AAP gợi ý ba mẹ đặt những món đồ hấp dẫn ngay ngoài tầm với để bé có động lực vươn người, chống tay và xoay trở.

Cách thực hiện:

• Chọn món đồ chơi sáng màu, dễ nhìn và đủ lớn để không lọt vào miệng bé.
• Đặt đồ chơi cách bé khoảng một cánh tay để bé phải nhoài người hoặc chống tay vươn tới.
• Khi bé nhìn chăm chú, di chuyển đồ chơi sang bên để bé xoay đầu và xoay người theo.
• Cho bé chạm vào đồ chơi sau vài giây cố gắng để bé thấy vui, tránh để bé nản.
• Ngồi cạnh bé và nói chuyện về món đồ, ví dụ “Bóng tròn”, “Bóng mềm”.

Học liệu gợi ý:

• Bóng vải: mềm, nhẹ, dễ cầm nắm, ba mẹ có thể lăn nhẹ để bé nhìn theo và nhoài người với tới. Ba mẹ chọn quả đủ lớn để bé không nhét vào miệng.
• Sách âm thanh Lala Look: ba mẹ mở và dựng đứng sách trên thảm, ngay tầm nhìn của bé khi nằm sấp. Hình ảnh và âm thanh thu hút bé ngẩng đầu, chống tay và vươn người về phía sách. Ba mẹ nên ngồi cạnh bé để hỗ trợ.

Cách 3: Chơi lăn qua lại

Khi bé lật được, ba mẹ có thể biến việc lật thành trò chơi để cơ thân và cơ bụng của bé khỏe hơn.

Cách thực hiện:

• Đặt bé nằm ngửa trên thảm phẳng, rộng.
• Cầm đồ chơi sáng màu và đưa chậm từ giữa sang một bên để bé nhìn theo.
• Khi bé nghiêng người, ba mẹ hỗ trợ nhẹ ở hông hoặc vai để bé lật sang hết.
• Chờ bé nằm sấp, chơi một lúc rồi đổi sang bên còn lại.
• Hát một bài hát ngắn hoặc nói “Lăn, lăn, lăn” để tạo nhịp vui.

Lưu ý, luôn chơi trên sàn hoặc giường thấp, không đặt bé trên sofa hay giường cao khi bé đã biết lật.

3.2. Giai đoạn 6-8 tháng: Tập ngồi vững và làm quen tư thế bốn điểm

Ở giai đoạn này, bé thường ngồi vững hơn, tự lật sấp và thử chống tay, đầu gối. Hoạt động của ba mẹ tập trung vào việc giúp bé ngồi chắc, thử tư thế bốn điểm và có động lực di chuyển.

Cách 4: Ngồi, với, xoay

Khi cơ thân khỏe hơn, bé nghiêng người với đồ vật, theo AAP đây là dấu hiệu bé đang làm chủ thăng bằng khi ngồi.

Cách thực hiện:

• Cho bé ngồi trên thảm, xung quanh trống trải và có đệm mềm ở hai bên.
• Đặt đồ chơi ở phía trước, sang trái và sang phải, cách bé một khoảng vừa tầm với.
• Cho bé tự nghiêng người, với lấy và ngồi dậy lại.
• Thay đổi vị trí đồ chơi liên tục để bé xoay người nhiều hướng.
• Luôn ngồi cạnh bé và sẵn sàng đỡ khi bé mất thăng bằng.

Cách 5: Tập tư thế bốn điểm cùng ba mẹ

AAP cho biết bé thường nhún người trên tay và đầu gối trước khi bò được. Ba mẹ có thể tạo cơ hội để bé làm quen với tư thế này.

Cách thực hiện:

• Sau khi bé ngồi vững và tự lật sấp, đặt bé trên thảm, hướng về một món đồ chơi bé thích.
• Ba mẹ có thể thử đặt khăn cuộn hoặc gối tựa mềm dưới ngực bụng của bé để nâng đỡ nhẹ, tạo cảm giác chống bốn điểm.
• Đặt đồ chơi phía trước để bé nhìn và chống tay hướng tới.
• Chơi trong thời gian ngắn, vài lần một ngày, và dừng khi bé mệt.
• Khen và động viên mỗi khi bé nhún hoặc nhích người.

Lưu ý, gối tựa hoặc khăn cuộn chỉ dùng khi chơi có giám sát, để cạnh bé và không để che mặt bé.

Cách 6: Tạo “đích đến” thu hút

Bé bò khi có lý do muốn tới một điều gì đó. Một “đích đến” hấp dẫn có thể giúp bé có thêm động lực nhoài người và di chuyển.

Cách thực hiện:

• Chọn món đồ bé đang thích, ví dụ đồ chơi có hình sáng, chạm vào nghe âm thanh hoặc lăn được.
• Đặt đích đến cách bé một cánh tay rồi tăng khoảng cách từ từ.
• Gọi tên món đồ để bé thấy hứng thú: “Bóng đâu rồi nhỉ?”
• Khi bé tới nơi, cho bé chạm, cầm và khám phá món đồ.
• Thay đổi đích đến mỗi vài ngày để bé không chán.

Học liệu gợi ý:

• Sách âm thanh Lala Look: ba mẹ dựng đứng sách phía trước bé, bé có thể chống tay, trườn hoặc nhoài người tới để chạm vào sách và khám phá hình ảnh, âm thanh. Ba mẹ nên ngồi bên cạnh và trò chuyện cùng bé về nội dung trong sách.
• Bóng vải: ba mẹ lăn nhẹ quả bóng ra phía trước để bé nhìn theo và đuổi theo bằng cách trườn hoặc bò.

3.3. Giai đoạn 8-12 tháng: Di chuyển chủ động và chuẩn bị kéo đứng

Từ khoảng 8 tháng, bé thường di chuyển chủ động hơn, bò, trườn hoặc ngồi lê khắp nơi, và bắt đầu muốn kéo đứng. Hoạt động ở giai đoạn này nên mở rộng không gian khám phá và giữ nhà cửa an toàn.

Cách 7: Làm đường bò mini

AAP gợi ý ba mẹ làm những đường chướng ngại nhỏ bằng gối, hộp, nệm khi bé đã linh hoạt hơn, và tham gia trò chơi ú òa cùng bé.

Cách thực hiện:

• Xếp vài chiếc gối thấp hoặc nệm nhỏ thành đường đi ngắn trên sàn, chừa lối đi rõ ràng.
• Đặt đồ chơi ở cuối đường để bé có đích đến.
• Ba mẹ nấp sau gối và gọi “Ú òa!” để bé bò hoặc trườn tới tìm.
• Khi bé quen, thêm một chướng ngại nhỏ như gối cao hơn một chút.
• Luôn ngồi gần bé và theo dõi suốt trò chơi.

Lưu ý, theo AAP, không để bé chơi một mình giữa gối, nệm hoặc dưới hộp vì bé có thể mắc kẹt và không thể thoát ra, thậm chí có nguy cơ ngạt.

Cách 8: Cùng bò với con

Khi ba mẹ ở ngang tầm mắt với bé, bé dễ thấy hứng thú và muốn tới gần hơn.

Cách thực hiện:

• Nằm hoặc bò trên sàn cách bé một khoảng ngắn, nhìn thẳng vào mắt bé.
• Gọi tên bé và vỗ tay nhẹ để thu hút sự chú ý.
• Lùi từ từ ra xa để bé bò hoặc trườn theo.
• Thêm giọng nói vui vẻ, như “Mẹ đang ở đây nè!”
• Khi bé tới nơi, ôm và khen ngợi để bé thấy việc di chuyển là niềm vui.

Cách 9: Dành thời gian chơi tự do trên sàn mỗi ngày

Cách thực hiện:

• Dành thời gian cho bé chơi tự do trên sàn trong ngày, ở khu vực đã dọn gọn.
• Hạn chế để bé ngồi lâu trong ghế, nôi, địu hoặc các thiết bị hạn chế vận động khi bé đang tỉnh táo.
• Nếu cần chỗ cho bé ngồi chơi, AAP gợi ý chọn ghế hoặc đồ chơi hoạt động cố định, không có bánh xe, thay cho xe tập đi.
• Khi bé bắt đầu kéo đứng, ba mẹ có thể chỉ cho bé cách gập gối để ngồi xuống, giúp bé không bị kẹt ở tư thế đứng.
• Giữ chắc chắn đồ nội thất bé dùng để vịn và không có cạnh sắc.

Lưu ý an toàn khi bé bắt đầu bò: lắp cổng chắn chắc chắn ở đầu và cuối cầu thang (AAP khuyến cáo không để bé chơi một mình trên cầu thang), dọn khỏi sàn những vật nhỏ có thể nuốt như mảnh bóng bay, đồng xu và pin cúc áo, đặc biệt nguy hiểm khi bé cho vào miệng.

---

Hy vọng qua bài viết trên đây, ba mẹ đã hiểu rõ hơn bé mấy tháng biết bò, nhận ra các dấu hiệu bé sắp bò và chọn được những hoạt động phù hợp với độ tuổi của bé và điều kiện của gia đình. Mỗi trẻ có tốc độ phát triển riêng, có bé bò sớm, có bé bò muộn, và cũng có bé chọn cách di chuyển khác mà vẫn phát triển tốt. Ba mẹ hãy tạo cơ hội vận động an toàn mỗi ngày, quan sát con và đồng hành cùng bé theo nhịp độ của riêng con.

---