Trẻ bò lùi có sao không? Nguyên nhân khiến trẻ bò lùi và cách giúp trẻ chuyển sang bò tiến.

---

Bò lùi là bước đệm bình thường trên hành trình tập bò

Trong đa số trường hợp, trẻ bò lùi là một giai đoạn bình thường trên hành trình tập bò. Vì cơ tay của bé khỏe hơn cơ chân nên bé có thể tự đẩy người lùi ra sau. Khi đôi chân, hông và thân khỏe dần, phần lớn bé sẽ tìm ra cách đẩy người tiến về phía trước.

Vì vậy, khi thấy bé nhà mình lùi dần thay vì tiến tới món đồ chơi, ba mẹ có thể yên tâm rằng con đang luyện tập. Bé bò lùi vẫn mang lại các lợi ích nhất định như:

• Cơ thể khỏe mạnh hơn: mỗi lần chống tay đẩy người, bé luyện cơ tay, vai, lưng và thân, đây là nền để bé giữ được tư thế bốn điểm khi bò.
• Rèn khả năng phối hợp: bé dần học cách giữ thăng bằng, chuyển trọng tâm và kết hợp tay với chân.
• Tăng sự chủ động khám phá: lần đầu tiên bé tự rời khỏi chỗ mình đang nằm, bé bắt đầu hiểu cơ thể mình có thể đưa mình đi.

Thời gian bò lùi ở mỗi bé khác nhau. Có bé chỉ lùi vài lần rồi chuyển sang bò tiến, có bé vừa lùi vừa tiến xen kẽ một thời gian. AAP cũng ghi nhận một số bé không bò mà ngồi lê hoặc trườn bụng, rồi chuyển sang kéo đứng và đi. Nếu ba mẹ muốn tìm hiểu thêm mốc bò thường gặp, có thể đọc bài “Bé mấy tháng biết bò?” của Lalala Baby.

2. 4 nguyên nhân khiến trẻ bò lùi

Bò là kỹ năng cần nhiều nhóm cơ, khớp và hệ thần kinh cùng phối hợp. Cơ thể bé thường phát triển theo hướng từ đầu xuống chân: bé kiểm soát cổ trước, rồi đến vai, tay, thân và cuối cùng là hông, chân. Hiểu điều này, ba mẹ sẽ thấy việc trẻ bò lùi khá hợp lý, cụ thể vì những nguyên nhân sau đây:

2.1. Cánh tay khỏe hơn đôi chân

Sau nhiều tháng nằm sấp, chống tay ngẩng đầu, đôi tay và vai của bé đã khá khỏe. Trong khi đó, chân và hông chưa đủ sức để đạp người tới. Khi bé chống tay đẩy mạnh xuống sàn, lực đẩy ấy khiến cơ thể trượt ngược về phía sau.

Ví dụ: Bé nằm sấp, nhìn thấy quả bóng phía trước. Bé chống hai tay thật mạnh, nhưng thay vì tiến lên, người bé lại lùi dần ra xa quả bóng, và bé nhìn ba mẹ với vẻ ngạc nhiên.

2.2. Bé chưa biết phối hợp tay chân luân phiên

Để bò tiến, bé cần đưa tay này cùng lúc với chân bên đối diện, rồi đổi bên. Trước đó, bé đang thử nhiều kiểu: nhún người tới lui ở tư thế bốn điểm, đẩy cả hai tay cùng lúc, hoặc chỉ dùng tay mà chưa dùng chân. Những lần thử này có thể khiến bé lùi, xoay vòng hoặc đứng yên một chỗ.

2.3. Mặt sàn trơn, bàn chân thiếu điểm bám

Mặt sàn trơn có thể khiến bé khó bò tiến. Khi đầu gối và bàn chân không bám được vào sàn, bé đạp chân nhưng chân trượt đi, còn tay vẫn đẩy được nên người bé lùi về sau. Tất chân trơn, quần dài trơn hoặc sàn gỗ, sàn gạch bóng đều có thể làm bé mất điểm tựa.

2.4. Bé đang thử nghiệm cách di chuyển mới

Với bé, việc lần đầu tự di chuyển giống như một khám phá lớn. Bé thử lùi, xoay vòng, trườn sang ngang để xem cơ thể mình làm được gì. AAP ghi nhận mỗi bé có thể chọn một kiểu di chuyển riêng, như bò cua, ngồi lê hay lăn người. Đôi khi bé lùi chỉ vì đó là cách bé đang làm được và thấy vui.

3. 8 cách giúp trẻ bò lùi chuyển sang bò tiến theo từng giai đoạn 4-12 tháng

AAP cho biết tummy time (thời gian bé nằm sấp khi thức) là nền tảng của kỹ năng bò, và thời gian chơi trên sàn có vai trò quan trọng với sự phát triển của trẻ. Mục tiêu của các hoạt động dưới đây là giúp chân, hông và thân của bé khỏe dần, đồng thời tạo động lực để bé muốn tiến về phía trước, chứ chưa cần đặt nặng việc con phải bò tiến ngay.

3.1. Giai đoạn 4-6 tháng: Xây nền sức mạnh cho tay, vai và thân

Bé thường đang tập nâng đầu, chống tay khi nằm sấp và bắt đầu lẫy. Các hoạt động ở giai đoạn này giúp cơ thể bé chuẩn bị đủ sức trước khi bò.

Cách 1: Tummy time tăng dần mỗi ngày

Cách thực hiện:

• Chọn lúc bé tỉnh táo, không quá no và không quấy.
• Đặt bé nằm sấp trên thảm hoặc chăn trải sàn chắc chắn.
• Bắt đầu với vài phút mỗi lần, vài lần trong ngày, tăng dần khi bé quen.
• Nằm đối diện bé, ngang tầm mắt để trò chuyện, hát hoặc làm mặt vui.
• Dừng khi bé mệt hoặc khóc, rồi thử lại vào lúc khác.

Lợi ích cho bé:

• Tăng sức mạnh cho cổ, vai, lưng và tay.
• Làm quen với tư thế nằm sấp, nền tảng của bò.

Lưu ý, tummy time chỉ thực hiện khi bé thức và có người trông, đây không phải tư thế đặt bé ngủ.

Cách 2: Trò “với đồ chơi” khi bé nằm sấp

Cách thực hiện:

• Đặt đồ chơi sáng màu, đủ lớn để bé không nhét vào miệng, cách bé khoảng một cánh tay.
• Khi bé nhìn chăm chú, di chuyển đồ chơi chậm sang trái, sang phải để bé xoay người theo.
• Cho bé chạm vào đồ chơi sau vài giây cố gắng để bé không nản.
• Gọi tên và mô tả đồ chơi: “Bóng tròn”, “Bóng mềm”.

Lợi ích cho bé:

• Tạo động lực để bé vươn người, chuyển trọng tâm sang một tay.
• Rèn phối hợp mắt và tay.

Đồ chơi gợi ý:

• Bóng vải: mềm, nhẹ, dễ cầm nắm, ba mẹ lăn nhẹ để bé nhìn theo và nhoài người với tới.
• Sách âm thanh Lala Look: ba mẹ mở và dựng đứng sách trên thảm, ngay tầm nhìn của bé khi nằm sấp. Hình ảnh và âm thanh thu hút bé ngẩng đầu, chống tay và vươn người về phía sách. Ba mẹ nên ngồi cạnh để trò chuyện cùng bé.

Cách 3: Chơi lăn qua lại trên thảm

Cách thực hiện:

• Đặt bé nằm ngửa trên thảm phẳng, rộng.
• Đưa đồ chơi chậm từ giữa sang một bên để bé nhìn theo và nghiêng người.
• Hỗ trợ nhẹ ở hông để bé lật sang hết, sau đó đổi bên.
• Hát hoặc nói “Lăn, lăn, lăn” để tạo nhịp vui.

Lợi ích cho bé:

• Tăng sức mạnh cơ thân, cơ bụng và hông.
• Giúp bé quen dùng phần thân dưới để xoay chuyển cơ thể.

Lưu ý, khi bé đã biết lật, ba mẹ chỉ cho bé chơi trên sàn hoặc giường thấp, không đặt bé một mình trên sofa hay giường cao.

3.2. Giai đoạn 6-9 tháng: Bé bắt đầu bò lùi

Bé thường đã ngồi vững hơn, chống bốn điểm, nhún người và có thể bắt đầu bò lùi. Các hoạt động ở giai đoạn này giúp bé tìm được điểm tựa cho chân và có lý do để tiến về phía trước.

Cách 4: Làm “bức tường” bằng lòng bàn tay sau gót chân bé

Ba mẹ giữ nhẹ phần chân của bé khi bé nằm sấp hoặc chống bốn điểm để bé có điểm tựa đẩy người tới.

Cách thực hiện:

• Đặt bé ở tư thế nằm sấp hoặc chống bốn điểm trên thảm.
• Áp nhẹ hai lòng bàn tay sau lòng bàn chân của bé, như một bức tường nhỏ.
• Chờ bé tự đạp chân vào tay ba mẹ để đẩy người tới.
• Đặt một món đồ chơi phía trước để bé có mục tiêu.
• Khi bé nhích tới, khen ngợi và cho bé chạm vào đồ chơi.

Lợi ích cho bé:

• Giúp bé cảm nhận được việc dùng chân để đẩy người tới.
• Tăng sức mạnh cho chân và hông.

Thay vì kéo tay bé về phía trước, hãy để bé tự dùng sức đạp vào tay ba mẹ.

Cách 5: Đặt “đích đến” hấp dẫn ở phía trước

Cách thực hiện:

• Chọn món đồ bé đang thích, có hình ảnh rõ, có âm thanh hoặc lăn được.
• Đặt món đồ phía trước bé, cách khoảng một cánh tay, rồi tăng khoảng cách từ từ.
• Gọi tên món đồ để bé hứng thú: “Sách đâu rồi nhỉ?”
• Khi bé tới nơi, cho bé chạm, cầm và khám phá món đồ.
• Đổi đích đến vài ngày một lần để bé không chán.

Lợi ích cho bé:

• Tạo động lực để bé tiến về phía trước thay vì lùi.
• Rèn sự kiên trì và niềm vui khi tự đạt được mục tiêu.

Đồ chơi gợi ý:

• Sách âm thanh Lala Look: ba mẹ dựng đứng sách phía trước bé, bé có thể trườn hoặc bò tới để chạm và khám phá hình ảnh, âm thanh. Ba mẹ ngồi cạnh và trò chuyện về nội dung trong sách.
• Bóng vải: lăn nhẹ quả bóng ra phía trước để bé đuổi theo.
• Gương an toàn cho bé: đặt dựng phía trước để bé muốn tiến lại gần nhìn hình ảnh của mình.

Thay vì đưa đồ chơi tận tay khi bé vừa bực bội, hãy dịch món đồ lại gần một chút để bé vẫn tự cố gắng.

Cách 6: Chọn mặt sàn có độ bám cho bé tập

Ba mẹ cho bé tập trên bề mặt có độ bám như thảm, cỏ thay vì sàn trơn, và cho bé bỏ tất để chân bám tốt hơn.

Cách thực hiện:

• Trải thảm xốp hoặc thảm chơi có độ bám ở khu vực bé tập bò.
• Cho bé để chân trần khi chơi trong nhà ở nơi đủ ấm.
• Chọn quần áo co giãn, không quá dày, không trơn ở đầu gối.
• Kiểm tra thảm không bị trượt khỏi sàn khi bé di chuyển.

Lợi ích cho bé:

• Đầu gối và bàn chân có điểm tựa để đẩy người tới.
• Bé bớt trượt, bớt nản và tự tin thử lại nhiều lần.

3.3. Giai đoạn 9-12 tháng: Củng cố bò tiến và khám phá không gian

Bé thường di chuyển chủ động hơn, bò, trườn hoặc ngồi lê khắp nơi và bắt đầu muốn kéo đứng. Các hoạt động ở giai đoạn này giúp bé luyện phối hợp tay chân luân phiên và mở rộng không gian khám phá an toàn.

Cách 7: Ba mẹ bò cùng con ngang tầm mắt

Ba mẹ tự bò làm mẫu để bé quan sát và bắt chước.

Cách thực hiện:

• Bò trên sàn ngay phía trước bé, chậm rãi đưa tay chân luân phiên.
• Quay lại nhìn bé, gọi tên và vẫy tay để bé bò theo.
• Lùi ra xa từng chút để bé tiến tới.
• Khi bé tới nơi, ôm và khen ngợi.

Lợi ích cho bé:

• Bé học cách bò tiến qua quan sát và bắt chước.
• Tăng gắn kết, bé thấy vận động là niềm vui.

Cách 8: Làm đường bò mini và chơi ú òa

AAP gợi ý ba mẹ làm những đường chướng ngại nhỏ bằng gối, hộp, nệm khi bé đã linh hoạt hơn, và chơi trò ú òa cùng bé.

Cách thực hiện:

• Xếp vài chiếc gối thấp hoặc nệm nhỏ thành đường đi ngắn, chừa lối đi rõ ràng.
• Đặt bóng vải hoặc đồ chơi bé thích ở cuối đường.
• Ba mẹ nấp sau gối và gọi “Ú òa!” để bé bò tới tìm.
• Khi bé quen, thêm một chướng ngại nhỏ cao hơn một chút.

Lợi ích cho bé:

• Luyện phối hợp tay chân và giữ thăng bằng khi vượt chướng ngại.
• Tăng hứng thú di chuyển về phía trước.

Lưu ý, theo AAP, ba mẹ không để bé chơi một mình giữa gối, nệm hoặc hộp vì bé có thể mắc kẹt và có nguy cơ ngạt.

Lưu ý an toàn khi bé bắt đầu bò: bé bò lùi thường không nhìn thấy phía sau, nên ba mẹ chú ý gầm bàn, gầm ghế, cạnh tủ để bé không bị kẹt hoặc va đầu. Ba mẹ lắp cổng chắn ở đầu và cuối cầu thang, dọn khỏi sàn những vật nhỏ có thể nuốt như đồng xu, mảnh bóng bay và đặc biệt là pin cúc áo.

---

Hy vọng qua bài viết trên đây, ba mẹ đã hiểu rõ hơn vì sao trẻ bò lùi và tìm được những cách giúp bé bò tiến phù hợp với độ tuổi của bé và điều kiện của gia đình. Mỗi trẻ có tốc độ phát triển riêng, có bé chỉ lùi vài lần đã bò tiến, có bé cần thêm thời gian hoặc chọn một cách di chuyển khác mà vẫn phát triển tốt. Ba mẹ hãy tạo cơ hội vận động an toàn mỗi ngày, quan sát con và đồng hành cùng bé theo nhịp độ của riêng con.