11 cách phát triển nhận thức cho trẻ 24-36 tháng giúp trẻ nhanh nhạy.
Phát triển nhận thức cho trẻ 24-36 tháng là giúp bé quan sát, gọi tên và tự tìm cách giải quyết việc nhỏ quanh mình. Theo CDC, khoảng 30 tháng tuổi, nhiều bé đã biết ít nhất một màu sắc và biết làm theo chỉ dẫn 2 bước. Trong bài viết dưới đây, Lalala Baby sẽ gợi ý 11 cách phát triển nhận thức theo 4 nội dung nhận biết, từ màu sắc, số lượng đến bản thân và thế giới xung quanh.
Ba mẹ tham khảo
Một số sản phẩm dành cho bé được yêu thích của Lalala Baby
Các cách phát triển nhận thức cho trẻ 24-36 tháng dưới đây bám theo nội dung nhận biết dành cho nhóm tuổi nhà trẻ trong Chương trình Giáo dục mầm non của Bộ Giáo dục và Đào tạo (Bộ GD&ĐT), như màu đỏ – vàng – xanh, to – nhỏ, một – nhiều, tên các bộ phận cơ thể. Ba mẹ chỉ cần chọn 1-2 cách mỗi ngày, xen vào giờ chơi, giờ ăn hay lúc đi dạo. Nếu muốn nhìn bức tranh chung, ba mẹ có thể xem thêm bài 10 mốc phát triển nhận thức của trẻ từ 0-6 tuổi.
I. Nhận biết màu sắc, hình dạng và kích thước
Theo Chương trình Giáo dục mầm non của Bộ GD&ĐT, trẻ 24-36 tháng làm quen với màu đỏ, vàng, xanh, kích thước to – nhỏ và hình tròn, hình vuông. CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ) ghi nhận khoảng 30 tháng, nhiều bé đã biết ít nhất một màu, chẳng hạn chỉ đúng bút sáp màu đỏ khi ba mẹ hỏi “Cái nào màu đỏ?”.
Ở nhóm này, ba mẹ giúp bé để ý đến màu, hình và kích thước của đồ vật quen thuộc, chưa cần bé gọi tên đúng ngay tất cả.
1.1. Chơi “đi săn màu” quanh nhà
Bé 2 tuổi thường thích được “đi tìm” một thứ gì đó. Trò đi săn màu biến căn nhà thành nơi khám phá, giúp bé nối tên màu với đồ vật thật thay vì chỉ nghe ba mẹ đọc tên.
Cách thực hiện:
- Bắt đầu với một màu, thường là màu đỏ. Ba mẹ cầm một món đồ màu đỏ và nói “Quả bóng màu đỏ. Mình đi tìm thêm đồ màu đỏ nhé!”
- Cùng bé đi quanh nhà, mỗi lần bé tìm được thì nhắc lại tên màu: “Đúng rồi, cái cốc màu đỏ.”
- Bé chỉ nhầm sang màu cam hay màu hồng, ba mẹ nói nhẹ nhàng: “Cái này màu cam. Mình tìm tiếp màu đỏ nào.”
- Khi bé đã quen một màu, thêm màu vàng, rồi màu xanh. Chỉ thêm màu mới khi bé thật sự thích thú.
- Gom các món bé tìm được vào một chiếc rổ để cuối buổi cùng đếm và gọi tên lại.
Thẻ Glenn Doman Plus của Lalala Baby có chủ đề màu sắc và hình khối, hợp để ba mẹ làm “bản đồ” cho trò đi săn:
- Hình ảnh to, rõ: thẻ khổ A5, bé dễ nhìn và so sánh với đồ vật thật trong nhà.
- Chủ đề tách theo viền màu: ba mẹ dễ rút đúng bộ thẻ màu sắc hay hình khối cho buổi chơi.
- Dùng được cùng bút chấm đọc Lala Magic Pen: bé chấm vào thẻ để nghe tên màu, tên hình bằng tiếng Việt và tiếng Anh.

1.2. Ghép hình và thả khối vào đúng lỗ
Theo AAP (Viện Nhi khoa Hoa Kỳ), bé 2 tuổi bắt đầu hiểu mối liên hệ giữa các đồ vật và có thể ghép những hình giống nhau khi chơi đồ chơi thả hình hay tranh ghép đơn giản. Mỗi lần thả khối tròn vào lỗ tròn, bé đang so sánh hình dạng bằng mắt và kiểm tra lại bằng tay.
Cách thực hiện:
- Chọn tranh ghép 2-4 mảnh to hoặc hộp thả hình có 2-3 lỗ tròn, vuông.
- Ba mẹ làm mẫu một lần, vừa ghép vừa gọi tên: “Mảnh này là đầu con mèo. Mảnh này là đuôi.”
- Đưa mảnh cho bé và chờ bé tự xoay, tự thử. Bé thả khối vuông vào lỗ tròn không được, ba mẹ gợi ý: “Khối này có góc. Con tìm lỗ có góc xem.”
- Khi bé ghép xong, cùng bé gọi tên lại cả bức tranh.
- Tăng dần số mảnh khi bé đã ghép thạo.
Lưu ý: chọn mảnh ghép và khối đủ to để bé không nuốt được, cất bộ đồ chơi sau khi chơi xong.
1.3. Chơi cặp đối lập to – nhỏ, nhanh – chậm, trong – ngoài
CDC gợi ý ba mẹ dùng cặp từ đối lập như to/nhỏ, nhanh/chậm, trong/ngoài khi trò chuyện với bé quanh 30 tháng. So sánh hai thứ đặt cạnh nhau giúp bé nhận ra đặc điểm rõ hơn là nhìn từng thứ riêng lẻ.
Cách thực hiện:
- Đặt hai món cùng loại, khác kích thước: chiếc thìa to và chiếc thìa nhỏ, quả bóng to và quả bóng nhỏ. Hỏi “Đâu là thìa to? Đâu là thìa nhỏ?”
- Chơi với cơ thể: “Mình đi thật nhanh… giờ đi thật chậm.” Rồi đổi lượt để bé ra lệnh cho ba mẹ.
- Chơi “trong – ngoài” với chiếc hộp: “Gấu vào trong hộp. Gấu ra ngoài rồi!”
- Thêm vị trí “trên – dưới, trước – sau” so với chính bé: “Bóng ở trước con hay sau con?”
- Lồng vào sinh hoạt: “Bát của ba to, bát của con nhỏ.”
Bé được nhìn, chạm và di chuyển theo từng cặp từ, nhờ đó nhớ khái niệm lâu hơn.

II. Nhận biết số lượng
Chương trình Giáo dục mầm non của Bộ GD&ĐT xác định nội dung số lượng cho trẻ 24-36 tháng là phân biệt “một” và “nhiều”. AAP cũng ghi nhận ở tuổi này, bé bắt đầu hiểu đếm để làm gì, đặc biệt là với số 2.
Ở nhóm này, ba mẹ giúp bé cảm nhận số lượng qua đồ vật thật, chưa cần bé thuộc dãy số.
2.1. Chia phần “một cái cho con, nhiều cái trong rổ”
Bữa phụ, giờ chơi đều có thể thành bài học số lượng nhẹ nhàng. Khi bé tự tay chia, bé thấy rõ “một” khác “nhiều” ở chỗ nào.
Cách thực hiện:
- Đặt nhiều miếng chuối vào đĩa, đưa bé một miếng: “Con có một miếng. Đĩa còn nhiều miếng.”
- Chơi với đồ chơi: “Con lấy cho mẹ một chiếc xe.” Bé lấy cả nắm, ba mẹ cười: “Ôi, nhiều xe quá. Mẹ cần một chiếc thôi.”
- Cho bé phát đồ: “Mỗi người một cái thìa nhé.” Bé đưa cho ba một, cho mẹ một.
- Khi bé quen, thêm số 2: “Con lấy cho mẹ hai quả bóng.”
Bé được cầm, chia và nhìn kết quả ngay trước mắt, nên khái niệm số lượng trở nên cụ thể và dễ hiểu.
Lưu ý: với đồ ăn, cắt nhỏ, mềm và luôn ngồi cùng bé để tránh hóc.
2.2. Đếm trong sinh hoạt: bậc thang, ngón tay, cúc áo
CDC gợi ý chơi trò đếm với bộ phận cơ thể, bậc cầu thang và đồ vật hằng ngày. Đếm khi đang làm việc thật giúp bé thấy mỗi con số gắn với một vật.
Cách thực hiện:
- Leo cầu thang cùng bé, mỗi bước đếm một số: “Một, hai, ba!”
- Cài cúc áo, đếm từng chiếc: “Một cúc, hai cúc.”
- Đếm ngón tay khi rửa tay, đếm quả trong rổ khi nhặt rau.
- Chạm vào từng vật khi đếm để bé thấy mỗi số đi với một vật.
- Chỉ đếm đến 2-3 với bé mới bắt đầu, tăng dần khi bé thích.
Bé đếm thuộc lòng đến 10 nhưng chưa đếm đúng số vật là chuyện bình thường ở tuổi này. Ba mẹ cứ đếm chậm cùng con.

III. Nhận biết bản thân và thế giới xung quanh
Theo Chương trình Giáo dục mầm non của Bộ GD&ĐT, trẻ 24-36 tháng làm quen với tên và một số đặc điểm bên ngoài của bản thân, tên và chức năng của mắt, mũi, miệng, tai, tay, chân, cùng tên và đặc điểm nổi bật của con vật, rau, hoa, quả quen thuộc. CDC ghi nhận đến 3 tuổi, bé có thể nói tên mình khi được hỏi.
Ở nhóm này, ba mẹ giúp bé tò mò về chính mình và mọi thứ quanh nhà, qua những điều bé nhìn, nghe, ngửi, nếm và chạm được.
3.1. Trò chơi “Mũi đâu? Tai đâu?” và tập nói tên mình
Trò chỉ bộ phận cơ thể giúp bé biết tên từng bộ phận và hiểu mỗi bộ phận để làm gì. Đây cũng là lúc tốt để bé tập nói tên, tuổi của mình.
Cách thực hiện:
- Ngồi đối diện bé, hỏi “Mũi của con đâu?” rồi chạm vào mũi bé. Sau đó đổi lượt để bé hỏi ba mẹ.
- Thêm chức năng: “Mũi để ngửi. Con ngửi hoa xem nào.” “Tai để nghe. Con nghe tiếng chim hót không?”
- Chơi trước gương: bé chỉ vào mắt, miệng của mình trong gương và gọi tên.
- Hỏi tên bé trong lúc chơi: “Bạn nhỏ trong gương tên là gì nhỉ?” Bé chưa nói được thì ba mẹ nói giúp, bé nhắc lại.
- Hát bài hát có động tác chỉ bộ phận cơ thể như “Đầu, vai, đầu gối, ngón chân”.
Bé học cơ thể mình qua vận động và tiếng cười, nên nhớ nhanh và thích chơi lại.
3.2. Đi dạo quan sát, ngửi và chạm
Chương trình Giáo dục mầm non của Bộ GD&ĐT có nội dung cho trẻ nhà trẻ nghe âm thanh của đồ vật, tiếng kêu con vật, ngửi mùi hoa, quả và nếm vị ngọt, mặn, chua. Một buổi đi dạo ở công viên hay chợ gần nhà đã có đủ những trải nghiệm này.
Cách thực hiện:
- Đi chậm, dừng lại khi bé chú ý đến thứ gì đó. Gọi tên và nói một đặc điểm: “Chiếc lá to quá. Lá màu xanh.”
- Cho bé chạm vỏ cây sần sùi, cánh hoa mềm, viên sỏi cứng và nói cảm giác đó.
- Nghe tiếng chim, tiếng chó sủa, tiếng xe máy, hỏi bé “Tiếng gì thế nhỉ?”
- Ở nhà, bổ đôi quả cam cho bé xem vỏ, múi, hạt, ngửi mùi và nếm thử.
- Về nhà, kể lại ngắn gọn với bé: “Hôm nay mình thấy con chó, chiếc lá to và quả cam.”
Bé dùng nhiều giác quan cùng lúc, nên hiểu sự vật đầy đủ hơn so với chỉ nhìn tranh.
Lưu ý: không để bé cho lá, hoa, sỏi vào miệng; rửa tay cho bé sau khi đi dạo.

3.3. Xem tranh và hỏi “Ai? Cái gì? Ở đâu?”
CDC gợi ý ba mẹ hỏi bé những câu đơn giản như “Ai?”, “Cái gì?”, “Ở đâu?” khi cùng đọc sách. Để trả lời, bé phải nhìn kỹ bức tranh, tìm chi tiết và nhớ lại tên gọi.
Cách thực hiện:
- Chọn sách tranh có hình to, ít chữ, chủ đề quen thuộc như con vật, đồ ăn, gia đình.
- Hỏi từng câu ngắn: “Ai đang ăn cơm?” “Con mèo ở đâu?” “Bạn nhỏ cầm cái gì?”
- Bé chưa trả lời được, ba mẹ chỉ vào tranh và nói giúp, rồi hỏi lại lần sau.
- Đổi vai để bé hỏi, ba mẹ trả lời, đôi khi cố tình trả lời sai cho bé sửa.
- Nối tranh với đời thật: “Con mèo trong sách giống con mèo nhà bà không?”
Bút chấm đọc Lala Magic Pen giúp bé tự khám phá tranh khi ba mẹ bận:
- Chấm hình, nghe tên: bé chấm vào con vật, đồ vật trên học liệu để nghe tên và tiếng kêu, phát âm song ngữ Việt – Anh.
- Chơi “tìm hình”: ba mẹ hỏi “Con chấm con mèo nào?”, bé tìm và chấm để kiểm tra.
- Dùng lâu dài: một chiếc bút dùng được từ 2 đến 6 tuổi, nội dung nâng dần từ từ vựng đến câu, truyện.
IV. Tư duy phân loại và giải quyết vấn đề
CDC ghi nhận khoảng 30 tháng tuổi, bé đã biết giải quyết vấn đề đơn giản, như đứng lên một chiếc ghế nhỏ để lấy đồ, và làm theo chỉ dẫn 2 bước như “Con đặt đồ chơi xuống rồi đóng cửa lại”. AAP cho biết bé 2 tuổi bắt đầu giải quyết một số việc bằng cách nghĩ trong đầu và thử – sai, thay vì chỉ thử trực tiếp bằng tay.
Ở nhóm này, ba mẹ tạo cơ hội để bé tự sắp xếp, tự tìm cách và đoán trước việc sẽ xảy ra, thay vì làm hộ mọi thứ.
4.1. Dọn đồ chơi theo nhóm
Giờ dọn dẹp là bài tập phân loại có sẵn mỗi ngày. Khi bé quyết định “xe để đâu, bóng để đâu”, bé đang tập xếp đồ vật vào nhóm theo điểm chung.
Cách thực hiện:
- Chuẩn bị 2-3 thùng, dán hình minh họa bên ngoài: thùng xe, rổ bóng, hộp thú bông.
- Giao chỉ dẫn 2 bước: “Con nhặt ô tô rồi bỏ vào thùng xe nhé.”
- Khi bé cầm một món, hỏi “Cái này về nhà nào nhỉ?” và chờ bé quyết định.
- Bé bỏ nhầm, ba mẹ hỏi lại: “Gấu bông có phải là xe không con?”
- Lúc khác, đổi cách phân loại theo màu: “Đồ màu đỏ vào rổ này, đồ màu vàng vào rổ kia.”
Bé vừa tập phân loại, vừa tập làm theo chỉ dẫn, lại hình thành thói quen gọn gàng.

4.2. Để bé tự tìm cách với “bài toán nhỏ” trong ngày
CDC khuyến khích ba mẹ giúp trẻ tự giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của người lớn: đặt câu hỏi gợi mở, gợi ý cách làm và để bé thử. Mỗi lần bé tự xoay xở, bé học cách suy nghĩ trước khi hành động.
Cách thực hiện:
- Đặt đồ chơi bé thích trên kệ thấp, hơi cao hơn tầm với một chút. Khi bé nhờ, hỏi “Con nghĩ làm sao để lấy được?”
- Để bé thử mở túi bánh có miệng dễ xé, xỏ chân vào dép, kéo khóa ba lô.
- Bé bực vì chưa làm được, gợi ý một bước: “Con thử kéo ở chỗ này xem.”
- Khen cách bé nghĩ: “Con biết lấy ghế để với rồi, giỏi quá.”
- Chỉ giúp khi bé đã thử vài lần và cần hỗ trợ.
Bé học được rằng gặp khó thì có thể thử cách khác, một bước quan trọng của tư duy giải quyết vấn đề.
Lưu ý: chỉ dùng ghế thấp, chắc chân, không lật; ba mẹ luôn đứng gần khi bé trèo.
4.3. Nói trước trình tự sinh hoạt và để bé đoán việc tiếp theo
AAP ghi nhận bé 2 tuổi bắt đầu hiểu trình tự đơn giản như “Con chơi sau khi ăn xong”. Khi đoán được việc gì đến tiếp theo, bé tập ghi nhớ thứ tự và hiểu các sự việc nối với nhau.
Cách thực hiện:
- Trước mỗi việc, nói ngắn gọn việc tiếp theo: “Ăn xong rồi mình đi tắm.”
- Sau vài ngày, dừng lại để bé đoán: “Ăn xong rồi mình làm gì nhỉ?”
- Giữ nếp sinh hoạt đều để bé dễ đoán: tắm – mặc đồ – đọc truyện – ngủ.
- Dùng từ “trước – sau”: “Rửa tay trước, ăn sau.”
- Khi có thay đổi, báo trước với bé: “Hôm nay mình đi chơi trước rồi mới tắm.”
Bé biết điều gì sắp xảy ra nên cảm thấy an tâm, ít quấy khóc khi chuyển hoạt động.

Hy vọng qua bài viết trên đây, ba mẹ đã tìm được những cách phát triển nhận thức cho trẻ 24-36 tháng phù hợp với độ tuổi của bé và điều kiện của ba mẹ. Mỗi trẻ có tốc độ phát triển riêng, có bé nhớ màu sắc rất sớm, có bé lại thích đếm hay tìm cách tự làm trước. Ba mẹ hãy quan sát điều con hứng thú và tạo cơ hội để bé được khám phá mỗi ngày, phù hợp với độ tuổi và khả năng của bé.
Khám phá thêm cùng Lalala Baby




