Phát triển ngôn ngữ cho trẻ 2 tuổi: 9 cách theo từng nhóm kỹ năng

> Tóm tắt bài viết cho ba mẹ

Phát triển ngôn ngữ cho trẻ 2 tuổi là giúp bé có thêm nhiều từ mới, hiểu lời ba mẹ nói và bắt đầu ghép từ thành câu ngắn để bày tỏ điều mình muốn. Trong bài viết dưới đây, Lalala Baby sẽ gợi ý 9 cách theo 3 nhóm kỹ năng, từ vốn từ, nghe hiểu đến nói và giao tiếp.


Ngôn ngữ của bé 2-3 tuổi thay đổi rất nhanh, có tuần ba mẹ nghe con nói thêm cả chục từ mới. Ba mẹ không cần áp dụng cùng lúc tất cả biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24-36 tháng dưới đây đâu. Chỉ cần chọn 1-2 cách hợp với nếp sinh hoạt của nhà mình và duy trì đều đặn là con đã có thêm nhiều cơ hội để nói. Nếu con gần 2 tuổi mà vẫn chưa nói được từ nào, ba mẹ có thể đọc thêm bài trẻ 2 tuổi chưa biết nói có sao không.

I. Phát triển vốn từ: Giúp bé học thêm từ mới mỗi ngày

Khi phát triển ngôn ngữ cho trẻ 2-3 tuổi, vốn từ là phần ba mẹ dễ thấy tiến bộ nhất. ASHA (Hiệp hội Ngôn ngữ – Thính học Hoa Kỳ) ghi nhận ở 2-3 tuổi, trẻ dần có từ để gọi hầu hết mọi thứ quanh mình và hiểu từ mới rất nhanh. Bé không chỉ học tên đồ vật, mà còn học từ chỉ hành động như “chạy, ăn, ngủ” và từ chỉ đặc điểm như “to, nhỏ, nóng”.

Ở nhóm này, ba mẹ giúp con nghe thật nhiều từ mới trong những tình huống quen thuộc, chưa cần con nói lại ngay.

1.1. Gọi tên đồ vật theo chủ đề quanh nhà

Căn bếp, tủ quần áo hay giỏ đi chợ đều là những “bài học từ vựng” có sẵn. Khi ba mẹ gọi tên đồ vật theo từng nhóm, bé vừa học từ mới vừa hiểu rằng những thứ ấy thuộc về cùng một chỗ, như bát, đũa, thìa đều ở trong bếp.

Cách thực hiện:

  • Mỗi tuần chọn một chủ đề gắn với sinh hoạt: đồ dùng nhà bếp, quần áo, rau quả, đồ dùng khi tắm.
  • Lúc nấu ăn, đưa từng món cho con cầm và gọi tên: “Đây là cái thìa. Mẹ dùng thìa để khuấy canh.”
  • Lúc mặc đồ, để con chọn và gọi tên: “Hôm nay con mặc áo hay mặc váy?”
  • Khi đi chợ, chỉ cho con xem và gọi tên: “Quả cà chua màu đỏ này. Còn đây là quả dưa chuột.”
  • Nhắc lại những từ đó vào nhiều lúc khác nhau trong ngày để con nghe đi nghe lại.
Mẹ gọi tên đồ vật trong bếp cùng bé theo từng chủ đề - phát triển ngôn ngữ cho trẻ 2 tuổi
Mẹ gọi tên đồ vật trong bếp cùng bé theo từng chủ đề

1.2. Thêm từ chỉ hành động và đặc điểm qua trò “trái ngược”

Từ chỉ đồ vật thì con cầm được, nhưng “nóng”, “lạnh”, “to”, “nhỏ” thì khó hơn nhiều. ASHA ghi nhận trẻ 2-3 tuổi bắt đầu hiểu các cặp từ trái nghĩa như “đi – dừng”, “trong – ngoài”, “to – nhỏ”, “lên – xuống”. Những từ này giúp câu nói của con sau này rõ nghĩa hơn: “xe to”, “nước nóng”, “bé chạy”.

Cách thực hiện:

  • Chọn những cặp đồ vật trái ngược trong nhà: cốc nước ấm và cốc nước mát, quả bóng to và quả bóng nhỏ.
  • Cho con chạm, nhìn rồi gọi tên đặc điểm: “Cốc này ấm. Cốc này mát.”
  • Chơi trò vận động theo cặp từ: “Mình đi chậm… đi chậm… giờ chạy nhanh!”, “Bé ngồi xuống… đứng lên!”
  • Khi con chơi, nói to hành động con đang làm: “Con nhảy! Con nhảy cao quá!”
  • Dừng một nhịp để con nói từ đối lập: “Quả bóng này to, còn quả này…” – “Nhỏ!”

1.3. Cùng bé chấm và gọi tên với Lala Magic Pen

Trẻ 2 tuổi rất thích được tự tay làm. Khi con chấm vào một hình và nghe bút đọc tên ngay lập tức, con thường muốn chấm lại nhiều lần. Mỗi lần như vậy là một lần con nghe lại từ mới với phát âm rõ ràng.

Cách thực hiện:

  • Chọn học liệu theo chủ đề con đang thích: con vật, đồ ăn, phương tiện giao thông.
  • Ba mẹ ngồi cạnh và chấm cùng con trong những lần đầu: chấm vào hình con mèo, nghe bút đọc “Con mèo” rồi nói theo.
  • Để con tự chấm, ba mẹ hỏi thêm: “Con mèo kêu thế nào nhỉ?” – “Meo meo!”
  • Nhờ con tìm hình: “Con chấm vào quả chuối cho mẹ nhé.” để con vừa nghe hiểu vừa học từ.
  • Mỗi lần chơi khoảng 10-15 phút, dừng khi con vẫn còn hào hứng.

Ba mẹ có thể tham khảo bút chấm đọc Lala Magic Pen cho bé từ 2 tuổi vì:

  • Phát âm song ngữ Việt – Anh: con nghe tên đồ vật bằng tiếng Việt rõ ràng, đồng thời làm quen thêm tiếng Anh.
  • Học liệu theo chủ đề: mỗi từ đi kèm hình ảnh gần gũi, con dễ nhớ từ gắn với sự vật.
  • Con tự chấm, tự nghe lại: con chủ động lặp lại từ mới nhiều lần theo ý thích, ba mẹ dễ biến lúc chơi bút thành lúc trò chuyện.
Bé tự chấm và nghe lại từ mới cùng bút chấm đọc Lala Magic Pen - phát triển ngôn ngữ cho trẻ 2 tuổi
Bé tự chấm và nghe lại từ mới cùng bút chấm đọc Lala Magic Pen

II. Phát triển kỹ năng nghe hiểu: Giúp bé hiểu câu hỏi và làm theo lời nói

Bé thường hiểu nhiều hơn những gì bé nói được. Theo CDC, khoảng 2 tuổi, bé có thể chỉ vào ít nhất 2 bộ phận cơ thể hoặc chỉ vào hình trong sách khi ba mẹ hỏi. Đến 30 tháng, bé có thể làm theo những việc quen thuộc khi được nhắc, như phụ ba mẹ dọn đồ chơi khi nghe “Đến giờ dọn dẹp rồi”.

Ở nhóm này, ba mẹ giúp con hiểu câu hỏi “ở đâu”, “cái gì” và làm theo lời nói qua trò chơi, chưa cần con trả lời bằng câu dài.

2.1. Chơi “Gấu bông trốn ở đâu?”

Trò trốn tìm với một chú gấu bông là cách nhẹ nhàng để con hiểu câu hỏi “ở đâu”. Con được chạy đi tìm, được reo lên khi thấy, nên rất muốn chơi thêm lượt nữa.

Cách thực hiện:

  • Lúc đầu giấu gấu bông ở chỗ con dễ thấy, như để lộ một nửa sau gối.
  • Hỏi con: “Gấu bông đâu rồi nhỉ? Con tìm giúp mẹ nhé.”
  • Khi con tìm thấy, nói rõ vị trí: “À, gấu bông ở dưới gối!”
  • Hỏi thêm câu “cái gì”: “Còn đây là cái gì?” khi con tìm thấy một món đồ khác.
  • Khi con đã quen, đổi vai cho con giấu, ba mẹ đi tìm và hỏi lại: “Gấu ở trong hộp à?” để con gật đầu hoặc nói “Không!”

2.2. Cùng bé dọn đồ chơi theo nhóm

Giờ dọn đồ chơi có thể trở thành một trò chơi nghe hiểu. Khi ba mẹ nhờ “xe vào hộp, thú vào giỏ”, con phải nghe đúng tên đồ vật, nhớ nơi cất và hiểu từng nhóm đồ chơi khác nhau ra sao.

Cách thực hiện:

  • Chuẩn bị 2-3 hộp hoặc giỏ, mỗi chỗ cất một loại: xe, thú bông, khối gỗ.
  • Báo hiệu bằng một câu quen thuộc mỗi ngày: “Đến giờ dọn dẹp rồi!”
  • Nhờ con từng việc một: “Con cất xe vào hộp nhé.”
  • Khi con làm được, thêm việc thứ hai liền nhau: “Con lấy bạn gấu rồi để vào giỏ.”
  • Ba mẹ cùng dọn và nói to việc mình làm: “Mẹ cất khối gỗ vào thùng.”
  • Khen đúng việc con làm: “Con cất đúng hết xe vào hộp rồi!”

Ba mẹ cũng có thể dùng bộ nam châm Lala Magnet Plus để chơi phân loại theo nhóm trên bảng hoặc cửa tủ lạnh:

  • Hình ảnh theo chủ đề: ba mẹ đưa từng miếng và gọi tên để con nghe từ mới.
  • Phân loại theo lời nói: ba mẹ nhờ “Con dán quả táo vào bên này nhé”, con nghe và làm theo.
  • Dễ gắn, dễ gỡ: con chơi đi chơi lại nhiều lượt, mỗi lượt là một lần nghe và làm theo lời.

Lưu ý, ba mẹ luôn ngồi cạnh khi con chơi đồ chơi có nam châm hoặc chi tiết nhỏ và cất gọn sau khi chơi.

Lala Magnet Plus giúp bé nghe và làm theo lời khi phân loại đồ chơi - phát triển ngôn ngữ cho trẻ 2 tuổi
Lala Magnet Plus giúp bé nghe và làm theo lời khi phân loại đồ chơi

III. Phát triển kỹ năng nói và giao tiếp: Giúp bé ghép câu và dùng lời để trò chuyện

Từ những từ đơn, bé 2 tuổi dần ghép thành câu 2-3 từ và dùng lời để nói ra điều mình muốn. Theo CDC, đến 30 tháng, bé có thể ghép 2 từ trở lên có một từ chỉ hành động như “chó chạy” và dùng những từ như “con”, “mẹ” khi nói về mình và người khác. Đến 3 tuổi, bé có thể trò chuyện với ba mẹ ít nhất 2 lượt qua lại.

Phát triển ngôn ngữ cho trẻ 2 tuổi ở nhóm này là giúp con nói thành câu và dùng lời trong những lần trò chuyện thật, chưa cần câu đúng ngữ pháp hoàn toàn.

3.1. Dùng “câu khung” giúp bé ghép 2-3 từ thành câu

“Câu khung” là những câu ngắn ba mẹ lặp lại mỗi ngày, chỉ thay một từ ở cuối, như “Con muốn …”, “Xe của …”. Vì phần đầu câu luôn giống nhau, con dễ nhớ và chỉ cần điền thêm một từ là đã nói thành câu.

Cách thực hiện:

  • Chọn 2-3 câu khung gắn với sinh hoạt hằng ngày: “Con muốn …”, “Mẹ ơi“, “ của …”.
  • Dùng câu khung nhiều lần trong ngày: “Con muốn uống sữa hay uống nước?”
  • Khi con chỉ nói một từ “Sữa!”, ba mẹ đáp bằng câu khung: “Con muốn sữa. Mẹ lấy sữa cho con nhé.”
  • Chơi “Đồ của ai?”: cầm chiếc dép lên hỏi “Dép của ai đây?”, con trả lời “Của con!”, ba mẹ nói lại: “Đúng rồi, dép của con. Còn đây là dép của mẹ.”
  • Khi hát hoặc đọc truyện quen, bỏ lửng từ cuối để con nói nốt: “Con cò bé bé, nó đậu cành…” – “Tre!”
  • Chờ con vài giây trước khi nói giúp, kể cả khi con chỉ nói được một nửa câu.

3.2. Dạy bé nói ra mong muốn và cảm xúc thay cho khóc, ăn vạ

Bé 2 tuổi có rất nhiều điều muốn nói nhưng vốn từ chưa đủ, nên dễ khóc hoặc ăn vạ khi ba mẹ không hiểu ý. AAP (Viện Nhi khoa Hoa Kỳ) khuyến khích ba mẹ giúp con gọi tên cảm xúc, để dần dần con dùng lời thay cho hành động khi bực bội.

Cách thực hiện:

  • Khi con đang khóc, ba mẹ ngồi xuống ngang tầm mắt con, giữ giọng bình tĩnh.
  • Gọi tên cảm xúc giúp con: “Con buồn vì phải tắt ti vi đúng không?”
  • Nói mẫu câu con có thể dùng lần sau: “Lần sau con nói ‘Mẹ giúp con’ nhé.”
  • Dạy những câu ngắn cho tình huống hay gặp: “Con không thích”, “Mẹ giúp con”, “Con muốn nữa”.
  • Khi con nói được, đáp lại ngay: “Con nói ‘mẹ giúp con’, mẹ hiểu rồi. Mẹ mở nắp cho con nhé.”
  • Đọc sách tranh có nhân vật vui, buồn, giận và gọi tên cảm xúc cùng con: “Bạn gấu đang buồn. Bạn gấu khóc.”
Gọi tên cảm xúc cùng con để bé dùng lời thay cho khóc, ăn vạ - phát triển ngôn ngữ cho trẻ 2 tuổi
Gọi tên cảm xúc cùng con để bé dùng lời thay cho khóc, ăn vạ

3.3. Chơi giả vờ đơn giản: gọi điện thoại, cho búp bê ăn

Theo CDC, khoảng 30 tháng, bé bắt đầu chơi giả vờ, như cho búp bê “ăn” một khối gỗ như thể đó là thức ăn. Những trò giả vờ đơn giản này cho con lý do để nói, vì con phải trò chuyện với “bạn búp bê” hay “ông bà” ở đầu dây bên kia.

Cách thực hiện:

  • Chuẩn bị điện thoại đồ chơi, búp bê, gấu bông và vài chiếc bát, thìa nhựa.
  • Ba mẹ làm mẫu trước: “A lô, bà ơi! Con đang ăn cơm ạ.”
  • Đưa điện thoại cho con và hỏi: “Con nói gì với bà nào?”
  • Cho búp bê ăn cùng con và hỏi: “Búp bê đói rồi. Con cho búp bê ăn gì?” – “Ăn cơm!”
  • Thêm từng việc nối tiếp để con nói nhiều hơn: cho ăn, cho uống nước, ru ngủ.
  • Để con dẫn dắt trò chơi, ba mẹ chỉ nối lời theo ý con.

3.4. Xem cùng con và trò chuyện về nội dung

Màn hình không thể thay cho những lần trò chuyện với ba mẹ. AAP khuyến nghị trẻ 2-5 tuổi chỉ nên xem màn hình tối đa 1 giờ mỗi ngày với nội dung chất lượng, và ba mẹ nên xem cùng con. Gọi video với ông bà là thời gian màn hình có trò chuyện qua lại, nên bé vẫn được nghe và nói.

Cách thực hiện:

  • Chọn chương trình ngắn, nhịp chậm, có lời nói rõ ràng.
  • Ngồi xem cùng con, thỉnh thoảng dừng lại hỏi: “Bạn thỏ đang làm gì thế?”
  • Sau khi xem, nhắc lại một chi tiết trong ngày: “Lúc nãy con thấy chú voi uống nước đấy.”
  • Không bật ti vi làm nền khi cả nhà đang ăn hoặc chơi cùng con.
  • Khi gọi video với ông bà, để con chào, khoe đồ chơi và trả lời câu hỏi.
  • Thống nhất giờ xem cố định để con biết khi nào bắt đầu và khi nào tắt.

Ba mẹ có thể tham khảo máy chiếu phim kể chuyện Lala Story Cinema – chiếu bóng và kể chuyện cổ tích không ánh sáng xanh, để cùng con xem và trò chuyện về những nhân vật trong truyện.

Cùng con xem và trò chuyện với máy chiếu Lala Story Cinema - phát triển ngôn ngữ cho trẻ 2 tuổi
Cùng con xem và trò chuyện với máy chiếu Lala Story Cinema

Hy vọng qua bài viết trên đây, ba mẹ đã tìm được những cách phát triển ngôn ngữ cho trẻ 2 tuổi phù hợp với độ tuổi của bé và điều kiện của gia đình, từ gọi tên đồ vật quanh nhà, chơi trốn tìm đến dùng câu khung để con nói thành câu. Mỗi trẻ có tốc độ phát triển riêng, nên ba mẹ đừng so sánh con với bạn mà hãy nhìn vào những tiến bộ nhỏ của con mỗi tuần. Ba mẹ hãy chọn vài cách phát triển ngôn ngữ cho trẻ 2-3 tuổi dễ bắt đầu nhất, lồng vào sinh hoạt hằng ngày và kiên nhẫn trò chuyện cùng con nhé.

Nguyễn Thị Đức

Nguyễn Thị Đức

Founder & CEO Lalala Baby, Thạc sĩ MBA Quản trị Kinh doanh (Đại học La Trobe, Úc). Trong hơn 7 năm xây dựng và phát triển Lalala Baby, chị cùng đội ngũ đã đưa 1.000.000+ sản phẩm giáo dục đến các gia đình Việt. Với vai trò lãnh đạo và quản trị chất lượng toàn bộ hệ sinh thái sản phẩm, định hướng phát triển các giải pháp đồ chơi giáo dục sớm, xây dựng lộ trình Học qua chơi và chương trình Lala Mate, giúp cha mẹ dễ dàng đồng hành cùng con trong từng giai đoạn phát triển.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Khám phá thêm cùng Lalala Baby

Giáo dục sớm
Giáo dục sớm chuẩn chuyên gia (Montessori /Glenn Doman)
Thương hiệu
Thương hiệu đồ chơi giáo dục sớm Việt Nam
Quy chuẩn
Theo quy chuẩn QCVN 3: 2019/BKHCN
Chính sách
Đổi trả 15 ngày, bảo hành 6 tháng (áp dụng với một số sản phẩm)
✓ Đã thêm vào giỏ hàng
Messenger Chat