Trẻ mấy tháng biết đứng? 4 mốc phát triển và 9 cách giúp bé tập đứng vững
Phần lớn trẻ biết đứng khi vịn vào đồ vật hoặc có người đỡ từ khoảng 7-8 tháng, và tự đứng một mình vào khoảng 11 tháng tuổi. Đây là bước đệm quan trọng trước khi bé bước những bước đi đầu tiên, nhưng mỗi bé lại đạt mốc vào một thời điểm khác nhau. Trong bài viết dưới đây, Lalala Baby sẽ chia sẻ 4 mốc trẻ tập đứng, giải đáp nỗi lo bé tập đứng sớm hay chậm biết đứng và gợi ý 9 cách giúp bé đứng vững.
Ba mẹ đang vội?
Xem ngay Top 3 đồ chơi phát triển ngôn ngữ Lalala Baby đề xuất tại đây
I. Trẻ bắt đầu biết đứng trong khoảng 6-12 tháng
Nhiều ba mẹ thấy các nguồn ghi mốc “biết đứng” rất khác nhau, chỗ 6 tháng, chỗ 12 tháng. Lý do là “biết đứng” gồm hai kỹ năng: đứng khi có điểm tựa và đứng một mình không cần vịn.
Nghiên cứu đa quốc gia về phát triển vận động của WHO (Tổ chức Y tế Thế giới) ghi nhận một nửa số trẻ đứng được khi có hỗ trợ trước khoảng 7,4 tháng, và đứng một mình trước khoảng 10,8 tháng. Khoảng bình thường cho mốc đứng một mình rất rộng, từ gần 7 tháng đến gần 17 tháng.
Trước khi tự đứng vững, bé thường đi qua 4 mốc sau:
- Khoảng 4-6 tháng, chân bắt đầu chịu sức nặng: Khi được ba mẹ đỡ cho bàn chân chạm sàn hoặc chạm đùi, bé đạp và nhún lên xuống. AAP (Viện Nhi khoa Hoa Kỳ) cho biết đây là một phần chuẩn bị tự nhiên cho bò và đứng.
- Khoảng 6-9 tháng, đứng khi có điểm tựa: Bé đứng được khi vịn vào thành cũi, mép sofa hoặc được ba mẹ đỡ ở thân, nhưng chưa tự kéo người lên.
- Khoảng 8-12 tháng, tự kéo người đứng dậy: Bé bám vào đồ đạc để tự đứng lên, rồi đi men theo đồ vật. Đến giai đoạn 12 tháng, phần lớn trẻ đã kéo người đứng dậy và đi men theo đồ đạc.
- Khoảng 10-14 tháng, đứng một mình: Bé buông tay đứng vài giây, rồi lâu hơn, sau đó biết tự ngồi xuống mà không ngã phịch.
Với bé sinh non, ba mẹ nên tính các mốc theo tuổi hiệu chỉnh (tính từ ngày dự sinh). Ba mẹ có thể xem lại chặng trước đó trong bài bé mấy tháng biết bò và chặng tiếp theo trong bài bé mấy tháng biết đi.

II. Bé tập đứng sớm hay chậm biết đứng có sao không?
Có hai nỗi lo ba mẹ hay gặp nhất: bé mới 4-6 tháng đã thích đứng, nhún chân thì có làm cong chân không, và bé gần 1 tuổi vẫn chưa đứng thì có chậm không. Phần lớn trường hợp, cả hai đều nằm trong giới hạn bình thường.
2.1. Bé tập đứng sớm hay nhún chân thường không gây cong chân
Thấy con thích được đỡ đứng và nhún chân liên tục, nhiều ông bà, ba mẹ lo con sẽ bị chân vòng kiềng. Thực tế, nhiều trẻ có chân hơi vòng kiềng cho đến khoảng 2 tuổi, đây là biến thể bình thường và chân thường tự thẳng dần khi bé lớn. Vì vậy, chân bé hơi cong khi mới đứng chưa phải là dấu hiệu bé bị ảnh hưởng do tập đứng sớm.
Việc bé nhún lên xuống khi bàn chân chạm mặt phẳng là bước chuẩn bị tự nhiên cho bò và đứng. Vì vậy, ba mẹ không cần ngăn bé nhún chân khi được đỡ. Điều ba mẹ nên tránh là:
- Xốc nách cho bé đứng thật lâu: Bé chưa tự giữ được thân mình, toàn bộ sức nặng dồn vào tay ba mẹ và chân bé. Ba mẹ để bé nhún vài lần khi bé thích rồi cho bé ngồi, nằm chơi tiếp.
- Dùng xe tròn tập đi: AAP khuyến cáo không dùng xe tập đi có bánh vì nguy cơ lật, ngã cầu thang, và xe không giúp bé biết đứng, biết đi sớm hơn.
- Để bé đứng trong dụng cụ thay cho thời gian chơi trên sàn: Ghế nhún, ghế hoạt động không bánh xe chỉ nên dùng ngắn. Bé cần chơi trên sàn để tự lẫy, bò, kéo người đứng lên bằng sức của mình.
2.2. Bé chưa biết đứng trước 12 tháng thường vẫn bình thường
Bé 10-11 tháng chưa tự đứng nhưng đã bò, ngồi vững và thích bám đồ vật thì thường vẫn trong khoảng bình thường. Như WHO ghi nhận, mốc đứng một mình có thể đến muộn tới gần 17 tháng ở trẻ khỏe mạnh. Có bé bò rất nhanh nên chưa “cần” đứng, có bé tính cẩn thận, có bé ít được chơi trên sàn, bé sinh non cũng thường đạt mốc muộn hơn nếu tính theo tuổi thật.
Ba mẹ có thể quan sát những dấu hiệu bé sắp biết đứng sau:
- Quỳ gối thẳng lưng: Bé quỳ trên hai đầu gối, lưng thẳng, tay vịn vào ghế đôn hoặc mép giường để chơi.
- Bám vào thành cũi, mép sofa: Bé hay với tay lên cao, bám chặt vào đồ vật như muốn kéo người lên.
- Nhún khi được đỡ đứng: Chân bé đạp mạnh, giữ được sức nặng lâu hơn khi ba mẹ đỡ ở thân.
- Buông một tay khi đứng vịn: Bé chỉ vịn một tay, tay kia với đồ chơi hoặc vẫy ba mẹ.

2.3. 5 dấu hiệu cần lưu ý:
Ba mẹ nên đưa bé đi khám nhi khi thấy một trong những dấu hiệu sau:
- 12 tháng chưa kéo người đứng dậy: Bé chưa tự kéo người đứng, chưa đi men dù được chơi trên sàn thường xuyên.
- 9 tháng chưa tự ngồi: AAP khuyên ba mẹ báo với bác sĩ nếu đến 9 tháng bé chưa tự ngồi được, vì ngồi vững là nền tảng cho đứng.
- Chân cứng đờ hoặc luôn nhón gót khi được đỡ đứng: Bé duỗi thẳng cứng hai chân, bắt chéo chân hoặc chỉ chạm mũi chân xuống sàn trong thời gian dài.
- Chân cong bất thường: Ba mẹ cần đi khám khi chân cong rất nhiều, chỉ cong một bên, hoặc cong nặng hơn sau 2 tuổi.
- Một bên cơ thể yếu hơn hoặc mất kỹ năng đã có: Bé chỉ dùng một chân để đẩy, hoặc từng đứng vịn được nhưng nay không làm được nữa.
Những dấu hiệu này cần bác sĩ đánh giá thêm, không có nghĩa bé chắc chắn gặp vấn đề. Đưa bé đi khám sớm giúp tìm ra nguyên nhân và có hướng hỗ trợ kịp thời.
III. 9 cách giúp bé tập đứng vững theo từng giai đoạn 6-14 tháng
Hiểu trẻ mấy tháng biết đứng giúp ba mẹ chọn hoạt động vừa sức với con. Mục tiêu của các cách dưới đây là để bé tự kéo người đứng lên bằng sức của mình, còn ba mẹ tạo cơ hội và giữ an toàn, không cần bé đứng đúng tháng hay đứng càng lâu càng tốt.
3.1. Giai đoạn 6-8 tháng: Làm quen chịu lực ở chân
Bé đã ngồi khá vững, thích đạp chân và nhún mỗi khi bàn chân chạm vào đâu đó. Lúc này, bé cần làm quen với cảm giác dồn sức nặng xuống chân và chuẩn bị các tư thế trước khi đứng.
Cách 1: Nhún chân trên đùi ba mẹ
- Ba mẹ ngồi vững, đỡ hai bên thân bé (dưới nách, không kéo tay), để bàn chân bé chạm lên đùi mình.
- Bé sẽ tự đạp và nhún. Ba mẹ hát theo nhịp: “Nhún, nhún, nhún, bé nhún cao!”.
- Sau vài lần nhún, ba mẹ cho bé ngồi hoặc nằm chơi tiếp.
- Bé được cảm nhận sức nặng ở bàn chân, cơ đùi, cơ bắp chân khỏe dần mà vẫn vui như đang chơi.

Cách 2: Chơi đạp chân với bóng vải
- Khi bé nằm ngửa, ba mẹ giữ quả bóng vải Xúc Xắc vui nhộn của Lalala Baby sát lòng bàn chân để bé đạp.
- Mỗi lần bé đạp trúng, bóng lắc ra tiếng, ba mẹ reo: “Con đá bóng giỏi quá!”. Ba mẹ cũng có thể áp lòng bàn tay mình vào chân bé để bé đẩy.
- Bé tập dùng lực đẩy từ bàn chân, lực này giúp bé đẩy người đứng lên sau này.
Cách 3: Chơi ở tư thế quỳ gối
- Khi bé đã ngồi vững và bò được, ba mẹ đặt vài món đồ chơi lên mặt một chiếc ghế đôn thấp hoặc thùng giấy chắc chắn.
- Bé sẽ chống tay, nhổm người lên quỳ để với lấy.
- Ba mẹ ngồi cạnh, gọi tên món đồ: “Con vịt vàng ở trên này nè!”.
- Tư thế quỳ giúp hông và thân bé khỏe hơn, là bước trung gian trước khi bé tự kéo người đứng dậy.

3.2. Giai đoạn 8-11 tháng: Tự kéo đứng và đứng vịn chắc chân
Bé bắt đầu bám vào mọi thứ để kéo người lên: thành cũi, mép sofa, chân ba mẹ. Nhiều bé đứng được nhưng chưa biết ngồi xuống, đứng mãi rồi khóc gọi ba mẹ.
Cách 4: Từ quỳ một chân đến đứng lên
- Khi bé đang quỳ bên ghế đôn, ba mẹ đưa món đồ chơi lên cao dần trên mặt ghế hoặc trên sofa.
- Để với tới, bé sẽ chống một chân lên rồi đẩy người đứng dậy. Ba mẹ đỡ hờ ở hông, khen bé khi bé đứng lên được: “Ôi, con đứng lên rồi!”.
- Bé học được cách đứng dậy bằng sức chân, không phải chỉ kéo bằng tay, nhờ đó đứng chắc hơn.
Cách 5: Dạy bé ngồi xuống từ tư thế đứng
- Ba mẹ lưu ý lúc mới biết đứng, nhiều bé chưa biết cách ngồi xuống và có thể đứng trong cũi khóc vì không biết làm sao để ngồi.
- Khi bé đang đứng vịn, ba mẹ đặt tay ở hông bé, nhẹ nhàng gập đầu gối bé để hạ người xuống và nói: “Ngồi xuống nào, từ từ thôi con.”.
- Lặp lại vài lần mỗi ngày trên sàn có thảm.
- Bé biết cách hạ người an toàn, tự tin đứng lên ngồi xuống nhiều lần mà không sợ ngã.

Cách 6: Đứng vịn chơi ở nhiều độ cao
- Ba mẹ dựng mở sách âm thanh Lala Look trên một chiếc bàn thấp chắc chắn để bé vừa đứng vịn vừa ngắm hình, nghe âm thanh.
- Thỉnh thoảng, ba mẹ đặt một món đồ chơi xuống sàn cạnh chân bé, hoặc giơ một món đồ cao hơn một chút để bé cúi xuống, vươn lên. Ba mẹ cùng bé gọi tên từng hình: “Đây là con mèo. Meo meo!”.
- Bé tập chuyển trọng tâm, cúi xuống rồi đứng thẳng lại, giúp giữ thăng bằng tốt hơn khi đứng.
- Lưu ý, đồ đạc để bé vịn phải chắc chắn, không có cạnh sắc, đủ nặng hoặc được cố định xuống sàn. Ba mẹ nên neo tủ, kệ vào tường, bọc góc bàn và hạ nệm cũi xuống thấp khi bé đã biết ngồi, biết đứng, để bé không trèo ra ngoài được.
3.3. Giai đoạn 11-14 tháng: Buông tay và đứng một mình
Bé đứng vịn thành thạo, đi men nhanh và bắt đầu buông tay vài giây. Lúc này, bé cần thêm cơ hội để tự giữ thăng bằng mà không cần điểm tựa.
Cách 7: Đưa đồ chơi bằng hai tay
- Khi bé đang đứng vịn, ba mẹ cầm một món đồ chơi to vừa đủ để bé phải dùng cả hai tay mới cầm được, đưa ra trước mặt bé: “Bóng của con đây, con cầm đi!”. Bé sẽ buông tay khỏi chỗ vịn để đón lấy và đứng một mình trong vài giây.
- Bé tự giữ thăng bằng mà không để ý mình đang đứng một mình, nên tự tin hơn.

Cách 8: Đứng lên từ giữa sàn
- Khi bé đang chơi trên sàn, ba mẹ ngồi đối diện, cách bé một chút và dang tay: “Con đứng lên với mẹ nào!”.
- Bé sẽ chống hai tay xuống sàn, nâng mông lên cao như “chú gấu” rồi từ từ đứng thẳng mà không cần bám vào đâu. Ba mẹ khen mỗi lần bé thử, kể cả khi bé ngồi phịch xuống.
- Bé luyện được cách tự đứng dậy từ sàn, một kỹ năng cần thiết trước khi bước đi.
Cách 9: Đứng vỗ tay, lắc lư theo nhạc
- Khi bé đã đứng được vài giây, ba mẹ bật một bài hát vui nhộn, cùng bé vỗ tay, lắc lư, nhún nhảy: “Vỗ tay nào, một, hai, ba!”. Ban đầu bé có thể vịn một tay, dần dần sẽ buông cả hai tay để vỗ.
- Bé luyện thăng bằng khi cơ thể chuyển động, đồng thời thấy đứng là một trò chơi vui.
Bên cạnh 9 cách trên, ba mẹ nên tránh một số thói quen dễ khiến bé chậm tự tin khi tập đứng.
- Thay vì cho bé ngồi xe tròn tập đi, ba mẹ hãy để bé chơi trên sàn, vì AAP khuyến cáo không dùng xe tập đi.
- Thay vì xốc nách cho bé đứng thật lâu, ba mẹ hãy để bé tự bám và kéo người lên.
- Thay vì nắm hai tay dắt bé đi khi bé chưa đứng vững, ba mẹ hãy để bé đứng, ngồi xuống và đứng lên lại thật nhiều lần.

Hy vọng qua bài viết trên đây, ba mẹ đã hiểu rõ hơn trẻ mấy tháng biết đứng và tìm được cách giúp bé tập đứng phù hợp với độ tuổi của bé và điều kiện của ba mẹ. Mỗi trẻ có tốc độ phát triển riêng, có bé đứng một mình từ 9 tháng, có bé hơn 1 tuổi mới tự đứng, điều quan trọng là bé tiến bộ dần theo nhịp của mình. Ba mẹ hãy tạo cho con thật nhiều cơ hội vận động an toàn trên sàn mỗi ngày và trao đổi sớm với bác sĩ nếu có điều băn khoăn.
Khám phá thêm cùng Lalala Baby




