Bé mấy tháng biết đi? 9 cách hỗ trợ bé tập đi theo từng giai đoạn.

I. Bé bắt đầu biết đi trong khoảng từ 15-18 tháng

Theo AAP (Viện Nhi khoa Hoa Kỳ), nhiều bé bước những bước đầu tiên trong khoảng 9-12 tháng tuổi và đi lại khá vững khi được 14-15 tháng. CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ) ghi nhận đến 15 tháng, phần lớn trẻ có thể tự bước vài bước, và đến 18 tháng có thể tự đi mà không cần vịn vào người hay đồ vật.

Khoảng thời gian “bình thường” cho việc biết đi khá rộng. Nghiên cứu đa quốc gia về phát triển vận động của WHO (Tổ chức Y tế Thế giới) cho thấy trẻ khỏe mạnh có thể bắt đầu tự đi trong khoảng từ 8 tháng đến gần 18 tháng tuổi.

Trước khi tự đi được, bé thường trải qua 4 mốc dưới đây:

• 8-10 tháng, kéo người đứng dậy: Bé bám vào thành cũi, sofa hoặc chân ba mẹ để kéo người lên đứng, ban đầu còn chưa biết cách ngồi xuống lại.
• 9-12 tháng, đi men: Bé vịn tay vào đồ đạc và bước ngang từng bước. CDC ghi nhận đến 12 tháng, phần lớn trẻ đã kéo người đứng dậy và đi men theo đồ đạc.
• 12-15 tháng, tự bước những bước đầu tiên: Bé buông tay, bước vài bước loạng choạng với hai chân dạng rộng, hai tay giơ cao để giữ thăng bằng.
• 15-18 tháng, đi vững hơn: Bé tự đi quanh nhà, tự đứng dậy từ sàn, bắt đầu đi nhanh, vừa đi vừa cầm hoặc kéo đồ chơi.

Với bé sinh non, ba mẹ nên tính các mốc theo tuổi hiệu chỉnh (tính từ ngày dự sinh) thay vì tuổi thật. Ba mẹ cũng có thể xem lại chặng phát triển trước đó trong bài bé mấy tháng biết bò.

II. Bé chưa biết đi khi tới mốc có sao không? Khi nào cần lưu ý?

Thấy con đã qua thôi nôi mà vẫn chỉ đứng vịn, nhiều ba mẹ bắt đầu sốt ruột. Phần lớn trường hợp bé chỉ đang đi theo nhịp riêng, nhưng ba mẹ vẫn nên biết đâu là dấu hiệu bình thường, đâu là dấu hiệu cần đưa bé đi khám.

2.1. Chưa biết đi trước 18 tháng thường vẫn bình thường

Mốc chậm biết đi được AAP đưa ra là 18 tháng: nếu đến 18 tháng bé vẫn chưa tự đi được, ba mẹ nên trao đổi với bác sĩ. Như vậy, bé 11 tháng hay 14 tháng chưa biết đi nhưng đã đứng vịn, đi men tốt thì thường vẫn trong giới hạn bình thường.

Có nhiều lý do khiến bé biết đi muộn hơn bạn bè cùng tuổi. Có bé bò rất nhanh nên chưa “cần” đi, có bé tính cẩn thận, phải đứng thật vững mới dám buông tay, có bé ít được chơi trên sàn vì thường được bế hoặc ngồi xe đẩy. Bé sinh non cũng thường đạt các mốc vận động muộn hơn nếu tính theo tuổi thật.

Ba mẹ có thể quan sát những dấu hiệu bé sắp biết đi sau:

• Đứng vịn lâu và nhún người: Bé đứng vịn được vài phút, nhún lên nhún xuống, chuyển trọng lượng từ chân này sang chân kia.
• Đi men thành thạo: Bé đi men nhanh quanh sofa, bàn, tự chuyển từ món đồ này sang món đồ bên cạnh.
• Buông một tay khi đứng: Bé chỉ vịn một tay, tay còn lại cầm đồ chơi hoặc vẫy ba mẹ.
• Ngồi xổm rồi tự đứng dậy: Bé cúi xuống nhặt đồ chơi dưới sàn rồi tự đứng lên mà không ngã ngồi.
• Đứng một mình vài giây: Bé tự buông tay, đứng chơi vài giây trước khi ngồi xuống hoặc vịn lại.

Khi bé đã có vài dấu hiệu này, những bước đi đầu tiên thường không còn xa.

2.2. Khi nào cần lưu ý?

Những dấu hiệu ba mẹ cần lưu ý khi bé chậm đi so với mốc phát triển bình thường bao gồm:

• 12 tháng chưa đứng vịn: Bé chưa kéo người đứng dậy, chưa đi men dù được chơi trên sàn thường xuyên (CDC).
• 18 tháng chưa tự đi: Bé 18-19 tháng vẫn chưa tự bước đi được, theo AAP đây là lúc cần được đánh giá.
• Chỉ đi bằng mũi chân: AAP lưu ý trẻ chỉ đi nhón gót suốt thời gian dài, không đặt được cả bàn chân xuống sau vài tháng tập đi, cần được bác sĩ kiểm tra.
• Hai bên cơ thể không đều: Bé đi lệch, khập khiễng, một bên chân hoặc tay yếu, cứng hơn bên còn lại.
• Mất kỹ năng đã có: Bé đã đứng vịn, đi men hoặc đi được rồi lại không làm được nữa.
• Chậm nhiều mốc trước đó: Bé chậm ngồi, chậm bò, cơ thể quá mềm hoặc quá cứng khi bế.

Những dấu hiệu trên chỉ mang tính chất tham khảo, có thể xuất hiện tùy vào thể trạng của bé. Nếu lo lắng, ba mẹ hãy đưa trẻ đi thăm khám để nhận được lời khuyên và chẩn đoán từ bác sĩ để an tâm hơn.

III. 9 cách giúp bé tập đi theo từng giai đoạn 8-18 tháng

Bé học đi qua thật nhiều lần đứng lên, ngồi xuống, bước hụt và thử lại. AAP khuyến khích ba mẹ cho bé thời gian chơi tự do trên sàn mỗi ngày trong một không gian an toàn, thay vì để bé ngồi lâu trong xe đẩy, ghế ăn hay xe tập đi.

Hiểu bé mấy tháng biết đi giúp ba mẹ chọn hoạt động vừa sức với từng giai đoạn. Mục tiêu của các cách dưới đây là giúp bé chắc chân, giữ thăng bằng tốt và tự tin di chuyển, chứ chưa cần đặt nặng việc bé phải biết đi đúng tháng.

3.1. Giai đoạn 8-11 tháng: Tập đứng vịn và đi men

Ở giai đoạn này, bé bắt đầu thích kéo người đứng lên ở mọi chỗ có thể bám. Chân bé còn run, bé thường đứng được nhưng chưa biết cách ngồi xuống, đôi khi đứng mãi rồi khóc gọi ba mẹ.

Cách 1: Đặt đồ chơi ở chỗ cao vừa tầm để bé kéo người đứng lên

• Ba mẹ đặt món đồ chơi bé thích lên mặt sofa hoặc bàn thấp, vừa đủ để bé phải kéo người đứng lên mới với tới. Khi bé đứng được, ba mẹ khen bé và để bé chơi một lúc trong tư thế đứng.
• Hoạt động giúp chân và hông của bé khỏe hơn, đồng thời tạo động lực để bé chủ động đứng dậy.
• Lưu ý, đồ nội thất bé vịn phải chắc chắn, không có bánh xe, không dễ lật; kệ, tủ cao nên được cố định vào tường và bọc các góc nhọn.

Cách 2: Xếp “đường đi men” bằng đồ đạc trong nhà

• Ba mẹ kê sofa, ghế đẩu chắc chắn, bàn thấp sát nhau thành một đường dài, đặt đồ chơi ở cuối đường. Khi bé đã đi men tốt, ba mẹ để khoảng hở nhỏ giữa hai món đồ để bé tập buông tay một chút rồi vịn sang món kế tiếp.
• Bé luyện được thói quen chuyển trọng lượng sang từng chân và tự tin bước những bước ngang đầu tiên.

Cách 3: Chơi trò “ngồi xổm nhặt đồ”

• Khi bé đang đứng vịn, ba mẹ thả một quả bóng hoặc khối xếp xuống sàn ngay cạnh chân bé và gợi ý: “Bóng rơi rồi, con nhặt giúp mẹ nhé!”. Bé sẽ phải hạ người, ngồi xổm, nhặt đồ rồi đứng dậy.
• Trò chơi giúp bé học cách ngồi xuống an toàn từ tư thế đứng và làm cơ đùi, cơ mông khỏe hơn, chuẩn bị cho lúc tự đứng một mình.

3.2. Giai đoạn 11-14 tháng: Bước những bước đầu tiên

Bé đi men thành thạo, đôi lúc buông tay đứng một mình vài giây và bắt đầu thử bước. Lúc này, bé cần nhiều cơ hội thử nhưng không cần ba mẹ kéo đi.

Cách 4: Đỡ nhẹ ở thân thay vì nắm hai tay kéo đi

• Thay vì nắm hai tay bé giơ cao rồi dắt đi, ba mẹ ngồi hoặc quỳ phía sau, đỡ nhẹ hai bên hông hoặc thân bé khi bé bước. Khi bé vững hơn, ba mẹ giảm dần lực đỡ, chỉ đặt hờ tay để bé tự giữ thăng bằng.
• Cách đỡ này giúp bé tự giữ thăng bằng bằng thân mình, tư thế đứng tự nhiên hơn và học cách tự điều chỉnh khi sắp ngã.

Cách 5: Chơi “đi về phía ba mẹ”

• Ba và mẹ ngồi đối diện nhau, cách khoảng 2-3 bước chân của bé.
• Một người giữ bé đứng, người kia dang tay gọi: “Bin ơi, đi lại đây với mẹ nào!”.
• Khi bé đi được, ba mẹ nới dần khoảng cách lên vài bước.
• Bé có đích đến rõ ràng, có người đón ở hai đầu nên sẽ dám buông tay bước đi, đồng thời cảm thấy mỗi bước đi là một niềm vui.

Cách 6: Cho bé đẩy xe đồ chơi chắc chắn và đuổi theo bóng lăn

• Ba mẹ cho bé đẩy một chiếc xe đẩy đồ chơi có tay cầm, đáy rộng, đủ nặng để không trượt đi quá nhanh, hoặc một thùng carton chứa vài cuốn sách.
• Khi bé đã đi được vài bước, ba mẹ lăn chậm một quả bóng vải như bóng vải Xúc Xắc vui nhộn của Lalala Baby để bé đi theo nhặt.
• Bé sẽ được luyện bước liên tục, chủ động đi theo mục tiêu mình thích, thay vì chỉ bước khi được ba mẹ dắt.
• Lưu ý, xe đẩy đồ chơi khác với xe tập đi có bánh xe mà bé ngồi bên trong. Bé chỉ dùng xe đẩy trên mặt sàn phẳng, có người lớn bên cạnh và tránh xa khu vực cầu thang.

3.3. Giai đoạn 14-18 tháng: Đi vững và linh hoạt hơn

Bé đã tự đi quanh nhà, dáng đi còn dạng chân và hay ngã khi đổi hướng. Giai đoạn này, bé cần luyện thăng bằng trên nhiều bề mặt và trong nhiều tình huống khác nhau.

Cách 7: Cho bé đi chân trần trong nhà và trên nhiều bề mặt

• AAP ghi nhận đi chân trần giúp bé cảm nhận mặt sàn, giữ thăng bằng tốt hơn khi đang tập đi.
• Ba mẹ cho bé đi chân trần trong nhà, thỉnh thoảng cho bé đi trên thảm, sàn gỗ, bãi cỏ sạch.
• Khi ra ngoài, bé đi giày nhẹ, đế mềm, vừa chân để bảo vệ bàn chân.
• Bàn chân được cảm nhận nhiều kiểu bề mặt giúp bé điều chỉnh bước đi linh hoạt và vững vàng hơn.

Cách 8: Vừa đi vừa mang đồ hoặc kéo đồ chơi

• Ba mẹ nhờ bé mang một món đồ nhẹ như chiếc khăn, quả bóng từ phòng này sang phòng khác, hoặc cho bé kéo một món đồ chơi có dây.
• Ví dụ:
  • Mẹ: “Con mang quả bóng này cho ba nhé!”
  • Bé đi tới, đưa bóng cho ba.
  • Ba: “Cảm ơn Bin! Con giỏi quá!”
• Khi tay bận cầm đồ, bé phải tự giữ thăng bằng bằng thân và chân, nhờ đó bước đi chắc chắn hơn.

Cách 9: Tạo đường đi nhiều thử thách nhỏ

• Ba mẹ đặt vài chiếc gối mỏng, thanh xốp thấp hoặc tấm nệm trên sàn để bé bước qua, đi lên một dốc thấp, rồi đi về đích là ba mẹ hoặc một món đồ chơi.
• Với bé đã đi vững, ba mẹ có thể cho bé thử đi lùi vài bước khi kéo đồ chơi.
• Bé luyện được cách nhấc chân cao, đổi hướng và giữ thăng bằng trên bề mặt không bằng phẳng.

Lưu ý, ba mẹ luôn ở cạnh bé khi chơi, không để bé chơi một mình giữa gối, nệm (nguy cơ ngạt) và chặn cổng an toàn ở cả đầu trên và đầu dưới cầu thang.

Bên cạnh 9 cách trên, ba mẹ nên tránh một số thói quen dễ khiến bé chậm đi:

• Thay vì cho bé ngồi xe tập đi có bánh xe, ba mẹ hãy để bé chơi trên sàn, vì AAP khuyến cáo không dùng xe tập đi do nguy cơ té ngã, va đập, lăn xuống cầu thang và không giúp bé biết đi sớm hơn.
• Thay vì nắm hai tay dắt bé đi thật lâu mỗi ngày, ba mẹ hãy để bé tự vịn, tự thử và tự ngã ngồi trên sàn mềm.
• Thay vì bế bé phần lớn thời gian vì sợ con ngã, ba mẹ hãy dọn một khoảng sàn an toàn để bé tự do di chuyển.

 

Hy vọng qua bài viết trên đây, ba mẹ đã hiểu rõ hơn bé mấy tháng biết đi, những dấu hiệu cần lưu ý và cách giúp bé tập đi phù hợp với độ tuổi của bé và điều kiện của ba mẹ. Mỗi trẻ có tốc độ phát triển riêng, có bé đi từ 9 tháng, có bé gần 18 tháng mới tự bước, điều quan trọng là bé tiến bộ đều qua từng giai đoạn. Ba mẹ hãy tạo cho con thật nhiều cơ hội vận động an toàn mỗi ngày và trao đổi sớm với bác sĩ nếu có điều băn khoăn.