Trẻ mấy tháng biết lạ? Lưu ý để giúp con bớt sợ người lạ.
Trẻ biết lạ khi bắt đầu nhận ra người quen, thường vào khoảng 6 tháng tuổi, và nhiều bé bắt đầu sợ người lạ quanh 8-9 tháng. Việc bé khóc khi người lạ bế cho thấy con đã phân biệt được ai là người thân thuộc với mình, không phải bé “khó tính” hay “nhát”. Trong bài viết dưới đây, Lalala Baby sẽ chia sẻ 4 mốc nhận biết của trẻ, khi nào ba mẹ cần lưu ý và 8 điều nên nhớ để giúp con bớt sợ người lạ.
Gợi ý ba mẹ
Đồ chơi cho bé sơ sinh tại Lalala Baby
I. Trẻ bắt đầu biết lạ từ khoảng 6 tháng tuổi
“Biết lạ” và “sợ người lạ” là hai bước nối tiếp nhau. Biết lạ là khi bé nhận ra người quen và phân biệt được người mới. Sợ người lạ là phản ứng cảm xúc đến sau đó: bé dè dặt, bám ba mẹ hoặc khóc khi người chưa quen lại gần.
Theo CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ), khoảng 6 tháng, phần lớn trẻ đã nhận ra người quen. Đến 9 tháng, nhiều bé rụt rè, bám ba mẹ hoặc sợ hãi khi gặp người lạ.
Ba mẹ có thể theo dõi 4 mốc sau:
- 0-3 tháng: Bé thích nhìn gương mặt người và tỏ ra vui khi người quen đến gần. Lúc này bé chưa phân biệt rõ người lạ, nhiều bé để ai bế cũng nằm yên.
- 4-6 tháng: Bé nhận ra người quen. Khi gặp người mới, bé có thể nhìn chăm chú lâu hơn như đang “dò xét”, nhưng phần lớn vẫn mỉm cười với người lạ. Một số bé đã bắt đầu dè dặt từ cuối giai đoạn này.
- 8-12 tháng: Đây là lúc bé sợ người lạ rõ nhất. AAP (Viện Nhi khoa Hoa Kỳ) mô tả bé từng cười với người lạ vài tháng trước nay có thể giấu mặt, bám chặt ba mẹ hoặc khóc khi có người mới lại gần, kể cả người thân nếu họ tiến lại quá vội.
- 12-24 tháng: Mức độ sợ giảm dần và thường hết khi bé khoảng 2 tuổi. Bé có tính cách nhút nhát có thể dè dặt lâu hơn một chút.

II. Trẻ không biết lạ hoặc sợ người lạ quá mức có sao không? Khi nào cần lưu ý?
Mức độ và thời gian sợ người lạ ở mỗi trẻ rất khác nhau. Có bé khóc thét cả khi bà nội bế, có bé ai bế cũng cười. Phần lớn những khác biệt này đều nằm trong giới hạn bình thường.
2.1. Vì sao có bé biết lạ sớm, có bé gần như không sợ người lạ?
Bé phản ứng với người mới thế nào phụ thuộc vào nhiều yếu tố:
- Tính khí bẩm sinh: Bé nhạy cảm, thận trọng thường dè dặt hơn; bé dạn dĩ, thích khám phá có thể ít sợ người lạ.
- Số người chăm bé hằng ngày: Bé được ông bà, cô giúp việc cùng chăm từ nhỏ đã quen với nhiều gương mặt, nên có thể ít phản ứng với người mới hơn.
- Mức độ tiếp xúc với người ngoài: Bé thường xuyên được gặp hàng xóm, họ hàng có thể làm quen nhanh hơn bé ít ra ngoài.
- Cách người mới tiếp cận: Người lạ lại gần vội vàng, bế bé ngay hoặc nói to dễ khiến bé hoảng sợ (AAP).
- Tình trạng của bé lúc đó: Bé đói, mệt, ốm hoặc đang ở nơi lạ, ồn ào sẽ dễ khóc và bám ba mẹ hơn.
Vì vậy, bé không sợ người lạ chưa chắc là bé chậm nhận thức. Nếu bé vẫn nhận ra ba mẹ, thích được ba mẹ bế hơn và tìm ba mẹ khi cần dỗ dành, ba mẹ có thể yên tâm. Ngược lại, bé biết lạ sớm, dè dặt với người mới từ 5-6 tháng cũng không có gì đáng lo.
2.2. Khi nào cần lưu ý?
Ba mẹ nên trao đổi với bác sĩ nhi khi thấy bé có một trong những dấu hiệu sau:
- Khoảng 6 tháng chưa nhận ra người quen: Bé không tỏ ra vui hơn khi thấy ba mẹ so với người khác.
- Không phân biệt ba mẹ với người khác, ít giao tiếp: Bé không tìm ba mẹ khi buồn, hiếm khi nhìn vào mắt người khác, ít cười đáp lại khi được trò chuyện.
- Sợ quá mức hoặc kéo dài: Ba mẹ nên cho bé đi khám khi nỗi sợ quá dữ dội hoặc kéo dài, chẳng hạn bé đã hơn 2 tuổi mà vẫn hoảng sợ với hầu hết người mới, ảnh hưởng đến việc ăn, ngủ, vui chơi.
- Mất kỹ năng đã có: Bé từng nhận ra người thân, từng cười đáp nhưng nay lại ít phản ứng hơn.
Đây là những dấu hiệu cần được bác sĩ đánh giá thêm, không có nghĩa bé chắc chắn gặp vấn đề. Ba mẹ hãy hỏi bác sĩ ở lần khám định kỳ gần nhất hoặc sớm hơn nếu đang lo lắng.

III. 8 lưu ý giúp bé bớt sợ người lạ
Sợ người lạ là một phần bình thường của quá trình lớn lên, ba mẹ không cần cố cho bé hết sợ. Hiểu trẻ mấy tháng biết lạ giúp ba mẹ bình tĩnh hơn khi con khóc trước người mới. Điều bé cần nhất lúc này là cảm giác an toàn khi có ba mẹ bên cạnh, từ đó tự làm quen với người mới theo tốc độ của riêng mình. Ba mẹ có thể ghi nhớ 8 lưu ý sau:
- Không ép bé để người lạ bế, ôm hay hôn: AAP khuyên ba mẹ cho bé thời gian làm quen thay vì thúc bé tương tác khi bé chưa sẵn sàng. Khi bé đã quen hơn, chính bé sẽ chìa tay hoặc nhoài người về phía người mới.
- Nhờ người mới tiếp cận từ từ: Ba mẹ có thể nói trước với khách: “Bé đang giai đoạn sợ người lạ, mình ngồi chơi một lúc rồi hẵng bế bé nhé.” Người mới nên ngồi ngang tầm mắt bé, trò chuyện với ba mẹ trước và để bé quan sát vài phút.
- Giữ bé trong vòng tay hoặc trên lòng ba mẹ khi gặp người mới: Được ba mẹ ôm, bé có chỗ dựa để vừa quan sát vừa thấy an tâm. Khi bé thôi bám chặt và bắt đầu nhìn người mới, ba mẹ có thể để người đó đưa cho bé một món đồ chơi.
- Vui vẻ, thân thiện với người mới: Ba mẹ chào hỏi, trò chuyện tự nhiên, cười nói với khách. Không khí thoải mái giúp bé bớt căng thẳng khi có người lạ trong nhà.
- Chọn lúc bé no, ngủ đủ để gặp người lạ: Bé đói hay buồn ngủ vốn đã dễ quấy, gặp thêm người mới càng dễ khóc. Nếu có thể, ba mẹ hẹn khách đến sau giấc ngủ và bữa ăn của bé.
- Không dọa bé, không chê “con nhát” trước mặt con: Câu dọa như “Không ngoan chú bế đi đấy” khiến bé càng sợ người lạ hơn. Thay vì chê “con nhát”, ba mẹ có thể nói: “Con đang làm quen với bà, lát nữa con chơi với bà nhé.”
- Cho bé gặp gỡ nhiều gương mặt từ sớm: Ba mẹ cho bé gặp người thân, hàng xóm khi bé đang được ba mẹ bế, gọi video và xem ảnh ông bà, họ hàng ở xa, gọi tên từng người cho bé nghe.
- Chuẩn bị trước khi đổi người chăm hoặc cho bé đi nhà trẻ: Người trông trẻ mới nên đến chơi với cả nhà trước ngày bắt đầu, ông bà đến trông bé thì có thể đến sớm 1-2 ngày. Ba mẹ cũng nên ở lại cùng bé và người mới một lúc trước khi rời đi, nói rõ với bé: “Mẹ đi làm, chiều mẹ về đón con.”
Hy vọng qua bài viết trên đây, ba mẹ đã hiểu rõ hơn trẻ mấy tháng biết lạ và những điều cần lưu ý để giúp con bớt sợ người lạ, phù hợp với độ tuổi của bé và điều kiện của gia đình. Mỗi trẻ có tốc độ phát triển riêng, có bé chỉ dè dặt vài tuần, có bé cần đến gần 2 tuổi mới mạnh dạn hơn. Ba mẹ hãy kiên nhẫn ở bên, để con làm quen với người mới theo nhịp của mình và trao đổi với bác sĩ nếu có điều băn khoăn.
Khám phá thêm cùng Lalala Baby




