Trẻ mấy tháng biết nói? Lưu ý khi dạy con tập nói ba mẹ cần biết
Phần lớn trẻ nói được từ đầu tiên có nghĩa như “mẹ”, “ba” vào khoảng 12 tháng tuổi, nhưng hành trình học nói đã bắt đầu từ những tiếng ê a đầu đời. Những gì bé nghe, bắt chước và “trò chuyện” cùng ba mẹ trong năm đầu là nền móng cho vốn từ của con về sau. Trong bài viết dưới đây, Lalala Baby sẽ chia sẻ khi nào trẻ biết nói, 6 dấu hiệu bé sắp biết nói và những lưu ý khi dạy con tập nói.
Đồ chơi hỗ trợ bé nhanh biết nói
Chơi mà học giúp con phát triển ngôn ngữ hiệu quả từ sớm
I. Trẻ bắt đầu biết nói vào khoảng 12 tháng tuổi
Theo ASHA (Hiệp hội Ngôn ngữ – Thính học Hoa Kỳ), trẻ thường nói được 1-2 từ đầu tiên vào khoảng sinh nhật 1 tuổi, các từ này có thể chưa tròn âm. Đến 12 tháng, phần lớn trẻ gọi ba mẹ bằng “mama”, “baba” hoặc một tên gọi riêng.
Từ khoảng 6-9 tháng, bé đã bập bẹ những chuỗi âm như “ba ba ba”, “ma ma ma”, nhưng lúc này bé chủ yếu đang “chơi” với âm thanh, chưa gắn với người cụ thể. Bé được xem là bắt đầu biết nói khi dùng một âm hoặc một từ nhất quán để chỉ một người, một vật, ví dụ luôn gọi “mẹ” khi tìm mẹ, kể cả khi bé phát âm chưa chuẩn.
Ba mẹ có thể theo dõi 7 mốc ngôn ngữ dưới đây:
- 2 tháng: Bé phát ra âm thanh ngoài tiếng khóc, như tiếng thủ thỉ, ư ư trong cổ họng.
- 4 tháng: Bé ê a “ooo”, “aaa” và tạo âm thanh đáp lại khi ba mẹ nói chuyện với mình.
- 6 tháng: Bé thay phiên tạo âm thanh với ba mẹ như một cuộc trò chuyện, cười thành tiếng, thổi “phì phì”.
- 9 tháng: Bé bập bẹ nhiều âm khác nhau như “mamama”, “bababa”, giơ tay đòi bế.
- 12 tháng: Bé gọi “mẹ”, “ba” có nghĩa, vẫy tay bye-bye, hiểu từ “không”. Đây là cột mốc trẻ 12 tháng thường nói được.
- 15-18 tháng: Bé cố nói thêm 1-2 từ ngoài “mẹ”, “ba” ở 15 tháng và khoảng 3 từ trở lên ở 18 tháng, chỉ tay vào thứ mình muốn.
- 24 tháng: Bé ghép được 2 từ thành câu ngắn như “mẹ bế”, “uống sữa”, chỉ vào hình trong sách khi được hỏi.
Mỗi bé có tốc độ phát triển riêng. Có bé nói sớm nhưng nói ít, có bé nói muộn hơn nhưng hiểu rất nhiều. Với bé sinh non, ba mẹ nên tính theo tuổi hiệu chỉnh (tính từ ngày dự sinh). Ba mẹ có thể xem chi tiết hơn trong bài 7 mốc phát triển ngôn ngữ của trẻ từ 0-6 tuổi.

II. 6 dấu hiệu bé sắp biết nói
Trước khi nói ra lời, bé đã hiểu và giao tiếp bằng nhiều cách khác. Kỹ năng nghe hiểu thường đi trước kỹ năng nói, nên những dấu hiệu dưới đây cho thấy bé đang chuẩn bị cho từ đầu tiên:
- Quay lại khi được gọi tên: Bé nhận ra tên mình và quay sang nhìn người gọi, thường ổn định vào khoảng 9 tháng.
- Hiểu từ quen thuộc: Bé dừng lại khi nghe “không”, nhìn về phía mẹ khi được hỏi “Mẹ đâu?”, vẫy tay khi nghe “bye-bye”.
- Bập bẹ có ngữ điệu như đang nói: Bé “nói” một tràng âm thanh lên xuống giống câu của người lớn, dù chưa có từ nào rõ nghĩa.
- Bắt chước âm thanh và khẩu hình: Bé cố bắt chước tiếng ho, tiếng tặc lưỡi, tiếng kêu con vật hay khẩu hình miệng của ba mẹ.
- Dùng cử chỉ để giao tiếp: Bé chỉ tay vào thứ mình muốn, giơ tay đòi bế, lắc đầu khi không thích, vẫy tay chào.
- Dùng một âm nhất quán cho một người, vật: Bé luôn nói “ma” khi tìm mẹ, “ba” khi thấy ba, hoặc “ba” khi muốn quả bóng. Đây thường là “từ đầu tiên” của con.
Ba mẹ có thể đọc thêm bài 6 dấu hiệu trẻ biết nói sớm để nhận biết rõ hơn những tín hiệu này.
III. Biểu hiện trẻ chậm nói và khi nào nên trao đổi với bác sĩ?
Ba mẹ cũng nên biết bao nhiêu tháng là chậm nói để không bỏ lỡ thời điểm hỗ trợ. Theo CDC, ba mẹ nên trao đổi với bác sĩ khi:
- Bé 12 tháng chưa bập bẹ, chưa dùng cử chỉ như chỉ tay, vẫy tay.
- Bé 18 tháng chưa nói được khoảng 3 từ;
- Bé 24 tháng chưa ghép được 2 từ
- Nếu bé ít phản ứng với âm thanh, bé cần được kiểm tra thính lực sớm.
Ba mẹ có thể đọc thêm bài dấu hiệu sớm trẻ chậm phát triển ngôn ngữ và trẻ 2 tuổi chưa biết nói có sao không.

IV. Lưu ý khi dạy con tập nói
Ba mẹ hãy trò chuyện, chơi và đáp lại âm thanh, cử chỉ của bé ngay từ những tháng đầu đời, thay vì đợi đến khi bé biết nói mới bắt đầu dạy. Ba mẹ không cần dạy bài bản, chỉ cần lưu ý vài điều nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày:
- Trò chuyện qua lại với bé mỗi ngày: Khi bé ê a, ba mẹ đáp lại rồi dừng chờ bé “nói” tiếp, để bé quen với nhịp giao tiếp qua lại. Ba mẹ có thể tham khảo 9 cách nói chuyện với trẻ sơ sinh.
- Nói ngắn, chậm và gọi tên thứ bé đang chú ý: Câu ngắn, từ chính được nhấn rõ (“Bóng! Bóng lăn rồi!”) giúp bé dễ gắn âm thanh với sự vật. Sách tranh tương phản như sách âm thanh Lala Look hay sách vải là gợi ý dễ dùng cho bé dưới 1 tuổi.
- Chờ bé ra tín hiệu trước khi đáp ứng: Thay vì đoán trước mọi nhu cầu, ba mẹ hãy chờ bé chỉ tay, kêu hoặc nhìn rồi mới nói thành lời điều bé muốn và đưa cho bé.
- Hạn chế màn hình: AAP (Viện Nhi khoa Hoa Kỳ) khuyến nghị trẻ dưới 18 tháng tránh màn hình, trừ gọi video với người thân, vì bé học nói tốt nhất qua tương tác trực tiếp với người thật.
- Không ép bé nói hay sửa lỗi liên tục: Khi bé nói chưa tròn âm, ba mẹ chỉ cần nhắc lại đúng từ một cách tự nhiên thay vì bắt bé nói lại.
Với bé từ 12 tháng, ba mẹ có thể tham khảo thêm 11 cách phát triển ngôn ngữ cho trẻ 1 tuổi
Hy vọng qua bài viết trên đây, ba mẹ đã hiểu rõ hơn trẻ mấy tháng biết nói, những dấu hiệu bé sắp biết nói và cách hỗ trợ con tập nói phù hợp với độ tuổi của bé. Mỗi trẻ có tốc độ phát triển ngôn ngữ riêng, điều quan trọng là bé tiến bộ đều qua từng giai đoạn và hứng thú giao tiếp với mọi người xung quanh. Ba mẹ hãy trò chuyện, chờ đợi và đáp lại con mỗi ngày, quan sát những tín hiệu nhỏ của bé và trao đổi sớm với bác sĩ nếu có điều băn khoăn.
Khám phá thêm cùng Lalala Baby




