6 dấu hiệu trẻ biết nói sớm ba mẹ có thể dễ dàng nhận biết
> Tóm tắt bài viết cho ba mẹ
Nhận biết sớm những biểu hiện phát triển ngôn ngữ của trẻ giúp ba mẹ hiểu rõ hơn về khả năng giao tiếp, nghe hiểu và sử dụng từ ngữ của con. Trong bài viết dưới đây, Lalala Baby sẽ chia sẻ 6 dấu hiệu trẻ biết nói sớm mà ba mẹ có thể dễ dàng nhận biết, từ khả năng bắt chước âm thanh, hiểu lời nói đến chủ động sử dụng từ ngữ và tương tác với mọi người xung quanh.
Trước khi tìm hiểu, ba mẹ cần lưu ý rằng 6 dấu hiệu dưới đây chỉ là những biểu hiện có thể quan sát trong quá trình phát triển ngôn ngữ của trẻ, không phải bộ tiêu chí khoa học để khẳng định trẻ sẽ biết nói sớm. Mỗi trẻ có tốc độ phát triển khác nhau, vì vậy ba mẹ nên theo dõi sự tiến bộ của con thay vì chỉ dựa vào một vài biểu hiện riêng lẻ.
1. Trẻ bập bẹ và tạo nhiều âm thanh từ sớm (0-9 tháng)
Trẻ thường bắt đầu giao tiếp bằng âm thanh trước khi nói được từ có nghĩa. Trong những tháng đầu, bé sẽ thích “hóng chuyện” và có thể phát ra tiếng “a”, “ư”, “ô” rồi dần kết hợp nhiều âm khác nhau.
Ba mẹ có thể nhận thấy trẻ:
-
Chủ động ê a khi được trò chuyện.
-
Thử tạo nhiều âm thanh với ngữ điệu khác nhau.
-
Phát âm rồi dừng lại khi người lớn đáp lời.
-
Tỏ ra hào hứng với những lượt tương tác qua lại.
Theo ASHA (Hiệp hội Ngôn ngữ-Lời nói-Thính học Hoa Kỳ), trẻ có thể tạo âm thanh qua lại từ 0-3 tháng, phát nhiều âm nguyên âm trong giai đoạn 4-6 tháng và bập bẹ các chuỗi âm dài hơn khoảng 7-9 tháng.
2. Trẻ thường xuyên bắt chước âm thanh của người lớn (khoảng 10-12 tháng)
Khả năng bắt chước giúp trẻ làm quen với những âm thanh được sử dụng trong giao tiếp hằng ngày.
Trẻ có thể quan sát khuôn mặt người nói, chú ý đến chuyển động miệng và thử tạo lại âm thanh vừa nghe.
Một số biểu hiện ba mẹ có thể nhận thấy:
-
Chú ý khi người lớn nói chuyện trực tiếp.
-
Thử phát lại những âm quen thuộc.
-
Bắt chước tiếng động vật hoặc phương tiện khi đã đủ khả năng.
-
Lặp lại một âm thanh trong lúc chơi.
Ví dụ: Mẹ nói “meo meo” khi chỉ vào con mèo. Bé thử tạo âm gần giống rồi nhìn mẹ chờ phản hồi.
Tham khảo
Một số đồ chơi giúp bé phát triển ngôn ngữ
3. Trẻ hiểu lời nói và yêu cầu đơn giản khá sớm (7-18 tháng)
Trước khi nói thành lời, trẻ đã có thể hiểu một số từ hoặc cụm từ quen thuộc. Đây được gọi là ngôn ngữ tiếp nhận, tức khả năng hiểu thông tin qua lời nói.
Biểu hiện có thể gồm:
-
Nhìn về phía người quen khi nghe gọi tên.
-
Tìm đồ vật quen thuộc khi được nhắc đến.
-
Phản ứng phù hợp với một số lời nói thường ngày.
-
Thực hiện yêu cầu đơn giản khi đã đủ khả năng.
Ví dụ: Khi mẹ hỏi “Bóng đâu rồi?”, bé nhìn về phía quả bóng hoặc chỉ tay vào bóng.
Theo ASHA, khoảng 7-9 tháng, trẻ có thể nhận biết tên một số người và đồ vật. Giai đoạn 10-12 tháng, trẻ bắt đầu phản ứng với những từ và cụm từ quen thuộc.
4. Trẻ sớm sử dụng cử chỉ để giao tiếp (10-18 tháng)
Trước khi có đủ vốn từ, trẻ thường dùng ánh mắt, nét mặt và cử chỉ để thể hiện điều mình muốn.
Ba mẹ có thể quan sát những hành động như:
-
Chỉ tay vào đồ vật muốn lấy.
-
Chỉ hoặc đưa đồ vật cho người lớn xem.
-
Vẫy tay chào tạm biệt.
-
Kết hợp ánh mắt, âm thanh và cử chỉ để giao tiếp.
-
Gật hoặc lắc đầu khi được hỏi ý kiến.
Ví dụ: Bé chỉ vào con chó ngoài sân, nhìn mẹ rồi phát ra âm thanh để thu hút sự chú ý.
5. Trẻ nói những từ có nghĩa đầu tiên sớm (10-12 tháng)
Đây là biểu hiện trực tiếp nhất để nhận biết trẻ có thể bắt đầu nói sớm hơn thông thường.
Tuy nhiên, ba mẹ cần phân biệt giữa bập bẹ và sử dụng một từ có nghĩa.
-
Bập bẹ: Trẻ lặp lại “ma ma ma” trong lúc chơi nhưng chưa dùng âm đó để gọi một người cụ thể.
-
Từ có nghĩa: Trẻ chủ động nói “mẹ” để gọi mẹ và sử dụng tương đối nhất quán trong những tình huống phù hợp.
Một từ chưa cần phát âm hoàn toàn chính xác mới được xem là có nghĩa. Điều quan trọng là trẻ dùng âm hoặc cách nói đó để chỉ một người, đồ vật hay nhu cầu cụ thể.
Ví dụ: Bé thường nói “bà” khi nhìn thấy bà và chủ động gọi bà đến gần. Đây có thể được xem là cách sử dụng từ có nghĩa nếu diễn ra nhất quán.
6. Trẻ học và sử dụng từ mới nhanh (12-24 tháng)
Sau những từ đầu tiên, ba mẹ có thể tiếp tục quan sát cách trẻ tiếp nhận và sử dụng từ trong sinh hoạt.
Một số biểu hiện gồm:
-
Nhận biết tên của nhiều người hoặc đồ vật quen thuộc.
-
Sử dụng lại từ đã nghe trong tình huống phù hợp.
-
Chủ động gọi tên những điều trẻ quan tâm.
-
Vốn từ sử dụng tăng dần theo thời gian.
Ví dụ: Sau nhiều lần nghe mẹ gọi “bóng”, trẻ bắt đầu chủ động nói “bóng” khi muốn chơi hoặc khi nhìn thấy quả bóng.
Tuy nhiên, nghe một lần rồi nói lại ngay không phải tiêu chuẩn bắt buộc của khả năng học từ tốt. Trẻ thường cần tiếp xúc với từ nhiều lần trong những tình huống có ý nghĩa.
Lưu ý: Trẻ biết nói sớm không đồng nghĩa với trí thông minh vượt trội. Ba mẹ không nên thúc ép con đạt thêm những cột mốc vượt tuổi mà hãy tiếp tục tạo môi trường giao tiếp tự nhiên, phù hợp với khả năng và hứng thú của trẻ. Bên cạnh lời nói, cần quan sát cả khả năng nghe hiểu, tương tác và sự phát triển toàn diện. Nếu trẻ mất đi những kỹ năng từng có hoặc xuất hiện biểu hiện bất thường, ba mẹ nên trao đổi với chuyên gia để được tư vấn.
Hy vọng qua bài viết trên đây, ba mẹ đã hiểu rõ hơn về 6 dấu hiệu trẻ biết nói sớm và biết cách quan sát những biểu hiện phát triển ngôn ngữ của con trong sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, mỗi trẻ có tốc độ phát triển ngôn ngữ khác nhau, vì vậy ba mẹ không nên quá lo lắng hay so sánh con với những trẻ cùng tuổi. Thay vào đó, hãy thường xuyên trò chuyện, đọc sách và tạo cơ hội để bé tương tác, khám phá và sử dụng ngôn ngữ một cách tự nhiên.
Ba mẹ tham khảo thêm: Đồ chơi phát triển ngôn ngữ giúp con phát triển tốt và ghi nhớ từ vựng hiệu quả hơn.
Khám phá thêm cùng Lalala Baby
Giáo dục sớm chuẩn chuyên gia (Montessori /Glenn Doman)
Thương hiệu đồ chơi giáo dục sớm Việt Nam
Theo quy chuẩn QCVN 3: 2019/BKHCN
Đổi trả 15 ngày, bảo hành 6 tháng (áp dụng với một số sản phẩm)
