Cho trẻ tập ngồi sớm có bị gù lưng không? 5 lưu ý ba mẹ thường bỏ qua

> Tóm tắt bài viết cho ba mẹ

Cho trẻ tập ngồi sớm trong thời gian ngắn, khi bé đã giữ vững đầu, hiện chưa được ghi nhận là nguyên nhân khiến bé khỏe mạnh bị gù lưng. Điều ba mẹ cần tránh là ép bé ngồi khi cơ thể chưa sẵn sàng hoặc để bé ngồi lâu trong ghế, vì bé sẽ mất thời gian vận động để cơ lưng khỏe lên. Trong bài viết dưới đây, Lalala Baby sẽ giải thích vì sao, gợi ý thời điểm nên cho bé tập ngồi và 5 lưu ý giúp bảo vệ cột sống của con.

I. Tập ngồi sớm ít khi gây gù lưng, ép bé ngồi lâu mới là điều cần tránh

Nhiều ba mẹ giật mình khi thấy lưng con cong tròn lúc mới tập ngồi, rồi lo rằng mình đã cho con ngồi quá sớm. Ở giai đoạn này, dáng lưng tròn là điều bình thường. Các tài liệu nhi khoa mà Lalala Baby tham khảo chưa ghi nhận việc đỡ bé ngồi chơi trong thời gian ngắn khiến bé khỏe mạnh bị gù lưng. Điều đáng để ý là cách cho bé ngồi và thời gian bé phải ngồi yên một chỗ.

  • Cột sống của bé vốn cong hình chữ C: Theo Bệnh viện Nhi Boston (Boston Children’s Hospital), trẻ nhỏ có cột sống cong hình chữ C. Đường cong ở cổ và ở thắt lưng hình thành dần khi bé ngẩng đầu, ngồi, bò, đứng và đi. Vì vậy, lưng bé hơi tròn khi ngồi là đặc điểm của độ tuổi, chưa phải là gù.
  • Lưng tròn khi mới tập ngồi là bình thường:Lúc mới tập, bé thường ngả người về trước và chống hai tay xuống sàn để giữ thăng bằng, tư thế hay được gọi là ngồi “kiềng ba chân”. Khoảng 6-8 tháng, khi được đặt ngồi, nhiều bé đã giữ được tư thế mà không cần chống tay. Lưng bé thẳng dần khi cơ thân khỏe hơn.
  • Ngồi lâu, ngồi bị động mới là điều cần tránh: WHO (Tổ chức Y tế Thế giới) khuyến nghị trẻ dưới 1 tuổi không nên bị giữ cố định quá 1 giờ mỗi lần, chẳng hạn trong xe đẩy, ghế ăn hay địu. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Journal of Biomechanics (2020) ghi nhận cơ cổ và cơ lưng của bé hoạt động nhiều khi bé nằm sấp, còn ở lâu trong ghế ô tô hay các dụng cụ giữ cố định có thể bất lợi cho sự phát triển cột sống.
  • Bé có bệnh lý xương, cơ cần theo hướng dẫn riêng: Với một số bệnh lý như loạn sản sụn (achondroplasia), AAP khuyến cáo không để bé ngồi khi không có điểm tựa cho đến khi cơ thân đủ khỏe, vì bé dễ bị gù. Nếu con đang được bác sĩ theo dõi bệnh lý xương, cơ hoặc thần kinh, ba mẹ hãy hỏi bác sĩ trước khi cho bé tập ngồi.

Vì vậy, nếu đã lỡ đỡ con ngồi chơi vài lần khi con còn nhỏ, ba mẹ không cần quá lo. Quan trọng là để bé ngồi khi cơ thể đã sẵn sàng, mỗi lần một ít, và dành cho con thật nhiều thời gian vận động trên sàn.

Lưng bé hơi tròn khi mới tập ngồi là đặc điểm của độ tuổi, chưa phải gù - cho trẻ tập ngồi sớm có bị gù lưng không
Lưng bé hơi tròn khi mới tập ngồi là đặc điểm của độ tuổi, chưa phải gù

II. Nên cho bé tập ngồi từ khoảng 4-6 tháng, khi bé có 4 dấu hiệu sẵn sàng

Khi bé đã nâng được ngực lúc nằm sấp ba mẹ có thể bắt đầu giúp bé tập ngồi bằng cách đỡ người hoặc kê gối để bé tập giữ thăng bằng. Với nhiều bé, thời điểm này rơi vào khoảng 4-6 tháng. Nghiên cứu về phát triển vận động của WHO cho thấy một nửa số trẻ ngồi được không cần đỡ trước khoảng 6 tháng tuổi, và khoảng thời gian bình thường kéo dài từ gần 4 tháng đến hơn 9 tháng.

Vì khoảng dao động khá rộng, thay vì chỉ nhìn vào số tháng, ba mẹ hãy quan sát xem bé đã có những dấu hiệu sau chưa:

  • Giữ vững đầu: Khi được bế, đầu bé thẳng, không còn chao hay gục xuống. Phần lớn trẻ làm được điều này khi khoảng 4 tháng.
  • Nằm sấp nâng ngực: Bé chống khuỷu tay, rồi chống thẳng tay để nâng đầu và ngực khỏi sàn, nhìn quanh khá lâu.
  • Lẫy, xoay người linh hoạt: Bé lật từ nằm sấp sang nằm ngửa, cho thấy cơ thân và cơ bụng đã khỏe hơn.
  • Đầu không ngật ra sau khi được kéo lên: Khi ba mẹ nắm tay kéo bé từ tư thế nằm ngửa lên, bé gồng cổ để đầu đi cùng thân.

Khi bé đã có những dấu hiệu trên, ba mẹ có thể cho bé ngồi có người đỡ trong thời gian ngắn rồi tăng dần theo khả năng của con. Với bé sinh non, ba mẹ tính theo tuổi hiệu chỉnh (tính từ ngày dự sinh). Các mốc chi tiết, những biểu hiện cần lưu ý khi bé chưa ngồi và 6 hoạt động giúp con tập ngồi, ba mẹ xem thêm trong bài Bé mấy tháng biết ngồi? 3 cột mốc tập ngồi của trẻ và 10+ điều ba mẹ cần biết.

III. 5 lưu ý để bảo vệ cột sống khi cho trẻ tập ngồi

Cột sống của bé khỏe lên nhờ chính những lần bé tự ngẩng đầu, lẫy, chống tay và giữ thăng bằng. Vì vậy, khi cho trẻ tập ngồi, ba mẹ hãy coi việc ngồi là một tư thế chơi trong ngày, không phải bài tập càng lâu càng tốt. Dưới đây là 5 lưu ý ba mẹ có thể ghi nhớ.

3.1. Không ép bé ngồi khi chưa giữ vững đầu

Khi cổ và thân chưa đủ khỏe, bé được đặt ngồi sẽ gục đầu, đổ người, và ba mẹ phải chèn nhiều gối mới giữ được. Lúc đó, bé chỉ đang “được giữ” ở tư thế ngồi chứ chưa tự dùng sức của mình.

  • Ưu tiên nằm sấp khi bé chưa sẵn sàng: Ba mẹ cho bé nằm sấp chơi lúc bé thức và có người trông (tummy time). WHO khuyến nghị bé chưa biết bò được nằm sấp ít nhất 30 phút mỗi ngày, chia thành nhiều lần.
  • Cho bé nằm xuống khi bé đổ người: Nếu bé ngồi mà đầu gục xuống, người đổ hẳn về trước, ba mẹ hãy cho bé nằm xuống chơi tiếp và thử lại vào ngày khác.
  • Không chạy theo mốc của bé khác: Bé ngồi sớm hơn vài tuần không có nghĩa là bé phát triển tốt hơn. Mỗi bé sẵn sàng vào một thời điểm khác nhau.

Lưu ý, nằm sấp là hoạt động khi bé thức và có người giám sát, không phải tư thế đặt bé ngủ.

Cho bé nằm sấp khi thức để cơ cổ và lưng khỏe dần trước khi tập ngồi - cho trẻ tập ngồi sớm có bị gù lưng không
Cho bé nằm sấp khi thức để cơ cổ và lưng khỏe dần trước khi tập ngồi

3.2. Mỗi lần tập nên ngồi ngắn, đổi tư thế thường xuyên

Bé mới tập ngồi mỏi rất nhanh. Khi mỏi, bé sẽ đổ người hoặc gục lưng nhiều hơn, đây là lúc nên cho bé nghỉ.

  • Dừng khi bé có dấu hiệu mỏi: Bé gục đầu, ngả người, quấy hoặc mất hứng là lúc ba mẹ đổi tư thế cho con.
  • Xen kẽ tư thế trong ngày: Bé nằm ngửa chơi, nằm sấp, lẫy, được bế, rồi mới ngồi một lúc. Cách này giúp các nhóm cơ cổ, lưng, bụng được vận động đều.
  • Không giữ bé cố định quá 1 giờ mỗi lần: Theo WHO, khuyến nghị này áp dụng cho cả xe đẩy, ghế ăn và địu. Khi đi chơi xa, ba mẹ nên cho bé ra khỏi xe đẩy, ghế ô tô lúc dừng nghỉ để bé được duỗi người.
  • Ngồi cùng bé: AAP gợi ý đặt đồ chơi phía trước để bé tập trung và giữ thăng bằng. Ba mẹ ngồi ngay cạnh hoặc phía sau để đỡ kịp khi bé nghiêng.

3.3. Dùng ghế tập ngồi, ghế hơi, ghế rung đúng cách

Những loại ghế này rất tiện khi ba mẹ cần rảnh tay. Tuy nhiên, ghế giữ bé ở một tư thế cố định nên bé ít phải tự dùng cơ lưng, cơ bụng để giữ người.

  • Dùng trong thời gian ngắn, có người trông: Ghế chỉ là chỗ để bé ngồi một lúc, không thay cho thời gian chơi trên sàn.
  • Luôn đặt ghế trên sàn: Không đặt ghế tập ngồi, ghế rung trên bàn, giường hay sofa, vì bé có thể làm ghế dịch chuyển và ngã.
  • Không để bé ngủ trong ghế: Nếu bé ngủ quên trong ghế ngồi, ghế rung, ba mẹ hãy chuyển bé nằm ngửa trên mặt phẳng, chắc chắn.
  • Ghế ăn dặm dùng khi bé giữ vững đầu và ngồi được với ít hỗ trợ: Ba mẹ luôn cài dây an toàn và chỉ cho bé ngồi trong bữa ăn.
Ghế ăn dặm chỉ dùng khi bé ngồi được, luôn có ba mẹ ở cạnh - cho trẻ tập ngồi sớm có bị gù lưng không
Ghế ăn dặm chỉ dùng khi bé ngồi được, luôn có ba mẹ ở cạnh

3.4. Không chèn gối rồi để bé ngồi một mình

Kê gối quanh bé giúp bé ngồi dễ hơn, nhưng chỉ an toàn khi có người lớn ở ngay bên cạnh.

  • Ở cạnh bé suốt lúc bé ngồi có gối kê: Khi cần rời đi, ba mẹ hãy đặt bé nằm xuống sàn hoặc đưa bé theo.
  • Đề phòng bé đổ úp mặt vào gối, chăn mềm: Bé nhỏ chưa đủ sức tự xoay mặt ra, nên có nguy cơ ngạt.
  • Chọn chỗ ngồi an toàn: Cho bé ngồi trên thảm, sàn phẳng, xa cạnh bàn, ổ điện và đồ vật nhỏ bé có thể cho vào miệng.

3.5. Theo dõi dấu hiệu bất thường ở lưng

Dáng lưng tròn khi mới tập ngồi thường cải thiện dần khi cơ thân bé khỏe lên. Ba mẹ nên đưa bé đi khám khi thấy một trong những dấu hiệu sau:

  • Lưng cong lệch về một bên: Bé luôn nghiêng người về một phía khi ngồi hoặc nằm.
  • Hai vai, hai bên hông không cân: Một bên vai hoặc bả vai nhô cao hơn, eo hai bên không đều. AAOS (Viện Hàn lâm Phẫu thuật Chỉnh hình Hoa Kỳ) liệt kê đây là những dấu hiệu thường gặp của cong vẹo cột sống.
  • Có chỗ gồ rõ trên lưng: Lưng gồ lên ở một điểm thay vì cong tròn đều.
  • Đến khoảng 9 tháng bé chưa tự ngồi: AAP khuyên ba mẹ báo với bác sĩ nhi khoa.
  • Bé quá mềm, quá cứng hoặc mất kỹ năng đã có: Bé từng ngồi được, từng giữ đầu vững nhưng nay làm kém đi.

Những dấu hiệu này cần bác sĩ đánh giá thêm, không có nghĩa bé chắc chắn gặp vấn đề. Phát hiện sớm giúp bé được theo dõi và hỗ trợ kịp thời, vì vậy ba mẹ đừng ngần ngại đưa con đi khám khi thấy điều bất thường.

Đưa bé đi khám khi thấy lưng cong lệch hoặc hai vai không cân - cho trẻ tập ngồi sớm có bị gù lưng không
Đưa bé đi khám khi thấy lưng cong lệch hoặc hai vai không cân

Hy vọng qua bài viết trên đây, ba mẹ đã hiểu rõ hơn cho trẻ tập ngồi sớm có bị gù lưng không và những lưu ý giúp bảo vệ cột sống của con phù hợp với độ tuổi của bé và điều kiện của ba mẹ. Mỗi trẻ có tốc độ phát triển riêng, có bé ngồi vững từ 6 tháng, có bé cần đến 8-9 tháng, điều quan trọng là bé tiến bộ dần theo nhịp của mình. Ba mẹ hãy quan sát những dấu hiệu sẵn sàng của con, cho bé ngồi từng chút một và dành thật nhiều thời gian để bé vận động tự do trên sàn.

Nguyễn Thị Đức

Nguyễn Thị Đức

Founder & CEO Lalala Baby, Thạc sĩ MBA Quản trị Kinh doanh (Đại học La Trobe, Úc). Trong hơn 7 năm xây dựng và phát triển Lalala Baby, chị cùng đội ngũ đã đưa 1.000.000+ sản phẩm giáo dục đến các gia đình Việt. Với vai trò lãnh đạo và quản trị chất lượng toàn bộ hệ sinh thái sản phẩm, định hướng phát triển các giải pháp đồ chơi giáo dục sớm, xây dựng lộ trình Học qua chơi và chương trình Lala Mate, giúp cha mẹ dễ dàng đồng hành cùng con trong từng giai đoạn phát triển.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Khám phá thêm cùng Lalala Baby

Giáo dục sớm
Giáo dục sớm chuẩn chuyên gia (Montessori /Glenn Doman)
Thương hiệu
Thương hiệu đồ chơi giáo dục sớm Việt Nam
Quy chuẩn
Theo quy chuẩn QCVN 3: 2019/BKHCN
Chính sách
Đổi trả 15 ngày, bảo hành 6 tháng (áp dụng với một số sản phẩm)
✓ Đã thêm vào giỏ hàng
Messenger Chat