Trẻ mấy tháng biết ngồi? 3 cột mốc tập ngồi của trẻ và 10+ điều ba mẹ cần biết

I. 3 cột mốc tập ngồi của trẻ

1. Mốc 4- 5 tháng: Bé bắt đầu làm quen với tư thế ngồi có hỗ trợ

• Ở khoảng 4- 5 tháng, ba mẹ chưa nên đặt mục tiêu con phải tự ngồi. Đây phù hợp hơn để xem là giai đoạn trẻ xây dựng những khả năng vận động nền tảng và làm quen với tư thế ngồi khi được hỗ trợ phù hợp.
• Khả năng kiểm soát đầu và cổ của trẻ lúc này đã tiến bộ hơn so với những tháng đầu. Khi nằm sấp, trẻ cũng dần nâng đầu và phần thân trên tốt hơn, qua đó có thêm cơ hội sử dụng các nhóm cơ cần thiết cho những kỹ năng vận động tiếp theo. Theo CDC, đến 4 tháng, phần lớn trẻ giữ vững đầu khi được bế và biết chống lên khuỷu tay hoặc cẳng tay khi nằm sấp.
• Nếu được người lớn hỗ trợ thân mình phù hợp, bé có thể ở tư thế ngồi trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, thân mình vẫn chưa đủ ổn định để duy trì tư thế này một cách độc lập. Khi mất hỗ trợ, trẻ có thể nghiêng hoặc đổ người về phía trước hay sang bên.

3. Mốc 7- 9 tháng: Bé dần ngồi vững mà không cần hỗ trợ

• Thay vì phải liên tục dùng hai tay làm điểm tựa, trẻ dần có thể duy trì tư thế ngồi để hai tay tự do hơn.
• Khi đó, bé có thể cầm đồ chơi, đưa tay về phía đồ vật hoặc khám phá những vật ở trước mặt. Khả năng điều chỉnh thân mình cũng giúp trẻ dần với sang các hướng và lấy lại thăng bằng tốt hơn.
• Đến 9 tháng, “ngồi không cần hỗ trợ” và “tự vào tư thế ngồi” là hai mốc vận động mà phần lớn trẻ có thể thực hiện. (Theo CDC)

Khi đã ngồi vững, bé sẽ tiếp tục với các mốc vận động tiếp theo. Ba mẹ có thể xem thêm bài về bé mấy tháng biết bò để chuẩn bị cho giai đoạn này.

II. 5 biểu hiện cần lưu ý khi bé chưa ngồi khi đến mốc

1. Đến khoảng 9 tháng trẻ vẫn chưa thể ngồi không cần hỗ trợ
2. Khả năng kiểm soát đầu và cổ còn kém rõ rệt.
3. Cơ thể có biểu hiện quá mềm hoặc quá cứng
4. Vận động hai bên cơ thể không cân xứng rõ rệt
5. Bé mất một kỹ năng đã từng thực hiện được

III. 6 hoạt động hỗ trợ bé phát triển kỹ năng ngồi

1. Cho bé nằm sấp khi thức (tummy time)

• Tummy time tạo cơ hội để trẻ sử dụng các nhóm cơ ở cổ, vai và phần thân trên. Đây là những khả năng vận động hữu ích cho quá trình kiểm soát cơ thể về sau. Ba mẹ có thể xem thêm hướng dẫn tummy time cho trẻ sơ sinh.
• Ba mẹ có thể bắt đầu bằng những khoảng thời gian phù hợp với khả năng chịu đựng của con, sau đó tăng dần.
• Điểm quan trọng nhất là tummy time chỉ thực hiện khi trẻ thức và có người lớn giám sát. Khi ngủ, trẻ khỏe mạnh nên được đặt nằm ngửa theo khuyến nghị về giấc ngủ an toàn của AAP.

2. Khuyến khích bé với lấy đồ chơi khi nằm sấp

• Khi trẻ đã thoải mái hơn với tummy time, ba mẹ có thể đặt một món đồ chơi an toàn trong tầm nhìn và tầm với phù hợp.
• Việc nhìn và với đồ chơi tạo động lực để trẻ nâng đầu, chống tay và thử chuyển trọng lượng cơ thể. Thay vì luôn đặt đồ chơi ở chính giữa, ba mẹ có thể thay đổi nhẹ vị trí sang hai bên để tạo thêm cơ hội vận động theo nhiều hướng.
• Hãy bắt đầu ở khoảng cách trẻ có khả năng đạt được. Mục tiêu là khuyến khích vận động, không phải cố tình đặt đồ chơi ngoài tầm với để trẻ phải gắng sức. 

3. Cho bé chơi ở tư thế nằm ngửa và với đồ vật

• Không phải mọi hoạt động hỗ trợ vận động đều phải thực hiện khi nằm sấp. Khi nằm ngửa trên bề mặt phù hợp, trẻ cũng có thể tự do vận động tay chân và tương tác với đồ chơi.
• Ba mẹ có thể đưa một món đồ chơi an toàn vào tầm nhìn để trẻ nhìn, đưa tay về phía giữa cơ thể và thử chạm hoặc cầm. Vị trí đồ chơi có thể được thay đổi từ từ để trẻ quan sát và điều chỉnh động tác.

4. Hỗ trợ bé giữ thân mình ở tư thế ngồi phù hợp

• Khi khả năng kiểm soát đầu và cổ của trẻ đã phù hợp, ba mẹ có thể cho bé trải nghiệm tư thế ngồi với mức hỗ trợ tương ứng với khả năng hiện tại. Ví dụ như các loại ghế tập ngồi hoặc giữ cho trẻ ngồi tựa vào người.
• Ban đầu, trẻ có thể cần được hỗ trợ nhiều hơn ở thân mình. Khi khả năng kiểm soát cơ thể tiến bộ, mức hỗ trợ có thể được điều chỉnh dần thay vì đột ngột buông tay để “kiểm tra xem con ngồi được chưa”.
• Dù trẻ đã ngồi tốt hơn, người lớn vẫn cần ở sát bên để phòng trường hợp con mất thăng bằng.
• Xe tập đi có bánh xe không phải là cách hỗ trợ bé ngồi. Ba mẹ xem thêm ở phần giải đáp cuối bài.

5. Đặt đồ chơi trước mặt hoặc hai bên khi bé ngồi có hỗ trợ

• Khi trẻ có thể duy trì tư thế ngồi với sự hỗ trợ phù hợp, một món đồ chơi yêu thích có thể tạo động lực để trẻ nhìn và đưa tay về phía trước.
• Hãy bắt đầu bằng cách đặt đồ chơi gần và dễ tiếp cận. Khi trẻ kiểm soát thân mình tốt hơn, ba mẹ có thể thay đổi nhẹ vị trí sang hai bên để trẻ có cơ hội chuyển trọng lượng và điều chỉnh thăng bằng.
• Không nên đặt đồ chơi quá xa chỉ để buộc trẻ phải với. Nếu thử thách vượt quá khả năng hiện tại, trẻ có thể mất thăng bằng và ngã.
• Khi bé ngồi chơi, hai tay được tự do hơn. Ba mẹ có thể kết hợp các hoạt động giúp bé tập cầm nắm trong lúc chơi.

6. Tăng thời gian chơi tự do trên mặt phẳng an toàn

• Một trong những điều đơn giản ba mẹ có thể làm là cho trẻ đủ không gian để vận động tự nhiên trên mặt phẳng phù hợp và an toàn.
• Trong thời gian chơi, hãy thay đổi vị trí đồ chơi và hướng tương tác để trẻ có cơ hội nhìn, với, chống tay, xoay và tự điều chỉnh cơ thể.
• Đồng thời, WHO khuyến nghị không để trẻ dưới 1 tuổi bị hạn chế vận động trong xe đẩy, ghế cao hoặc thiết bị tương tự quá 1 giờ liên tục.