10+ Điều Quan Trọng Ba Không Thể Bỏ Lỡ Về Vận Động Tinh Ở Trẻ 6-9 Tháng Tuổi

1. 3 mốc phát triển vận động tinh và biểu hiện của trẻ theo từng tháng

• Từ 6 đến 9 tháng, đôi tay của bé ngày càng hoạt động có chủ đích hơn.
• Nếu ở khoảng 6 tháng bé đã biết với lấy món đồ mình muốn, những tháng tiếp theo bé dần học cách chuyển đồ giữa hai tay, xoay, lật và sử dụng các ngón tay để thao tác tốt hơn.
• Đến 9 tháng, trẻ thường có thể chuyển đồ từ tay này sang tay kia thành thạo và bắt đầu biết dùng ngón tay linh hoạt hơn bằng cách bốc nhón.
• Có thể hình dung quá trình này đơn giản như sau: Khoảng 6 tháng: chủ động với lấy → khoảng 7-8 tháng: chuyển, xoay, lật và khám phá → khoảng 9 tháng: dùng các ngón tay linh hoạt hơn, bắt đầu bốc nhón.

1.1 Mốc 7 tháng tuổi: Biết tương tác với món đồ đang cầm

• Chuyển đồ vật từ tay này sang tay kia: bé có thể đổi món đồ từ tay đang cầm sang tay còn lại để tiếp tục khám phá.
• Cầm nắm và “cào” đồ vật về phía mình: Bé dùng toàn bộ các ngón tay để kẹp hoặc ôm lấy đồ vật, dùng các ngón tay để cào đồ vật về phía mình.
• Xoay hoặc lật đồ vật: sau khi cầm được món đồ, bé có thể đổi hướng, xoay hoặc thay đổi cách giữ.
• Vỗ tay và đập đồ vật: Bé thích vỗ hai tay vào nhau hoặc cầm đồ chơi gõ xuống mặt bàn.
• Thích ném đồ: Bé cố tình làm rơi hoặc ném đồ chơi đi rồi nhìn theo để quan sát vị trí của vật đó.

1.2 Mốc 8 tháng tuổi: Tiếp tục phát triển các thao tác trước đó thành thạo hơn

• Chủ động lấy và giữ món đồ mình quan tâm.
• Chuyển đồ vật qua lại giữa hai tay ngày càng thuận hơn.
• Sử dụng các ngón tay nhiều hơn thay vì chỉ ôm món đồ bằng lòng bàn tay.
• Xoay, lật và thay đổi cách cầm để quan sát từng phần của đồ vật.
• Có thể thử thả hoặc làm rơi món đồ rồi nhìn theo kết quả.
• Có thể bắt đầu tìm cách lấy món đồ lớn, dễ cầm ra khỏi hộp hoặc vật chứa miệng rộng khi được tạo cơ hội chơi.

1.3 Mốc 9 tháng tuổi: Sự tham gia của các ngón tay

• Bé chuyển đồ vật giữa hai tay khá thành thạo.
• Dùng các ngón tay để kéo đồ vật hoặc thức ăn về phía mình.
• Có thể tự cầm một số loại thức ăn phù hợp và đưa lên miệng khi đã sẵn sàng với việc tự ăn.
• Cách cầm dần thay đổi từ sử dụng cả lòng bàn tay sang huy động các ngón nhiều hơn.
• Một số bé bắt đầu xuất hiện những động tác gần với cầm nhón bằng ngón cái và ngón trỏ, nhưng chưa nhất thiết phải thành thạo.
• Bé có thể chủ động buông hoặc thả món đồ trong một số hoạt động.
• Bé đập hai đồ vật vào nhau để tạo âm thanh và quan sát kết quả.

2. 5 hoạt động giúp trẻ phát triển hiệu quả

2.1. Đọc sách với các chi tiết tương tác

• Chọn sách vải, sách bìa cứng hoặc sách tương tác phù hợp độ tuổi, có các chi tiết lớn như miếng vải để sờ, phần lật mở, trang dày dễ cầm hoặc chi tiết phát tiếng sột soạt.
• Khi đọc cùng bé, ba mẹ có thể chỉ vào từng chi tiết, làm mẫu cách chạm hoặc lật rồi để bé tự đưa tay khám phá.

• Hoạt động này giúp bé luyện đưa tay có mục tiêu, cầm – giữ, sử dụng các ngón tay và phối hợp mắt – tay.
• Những bề mặt, hình ảnh và chi tiết có thể thao tác cũng tạo thêm động lực để bé chủ động dùng tay khám phá trong lúc tương tác với ba mẹ.

2.2. Chơi trò chuyển đồ vật giữa hai tay

• Đưa một món đồ nhẹ vào tay bé.
• Khi bé đang giữ, ba mẹ đưa thêm món thứ hai về phía tay đang cầm để con có cơ hội tự chuyển món đầu tiên sang tay còn lại.
• Không cần cầm tay bé và thực hiện thay. Hãy chờ một chút để con tự tìm cách xử lý hai món đồ.

2.3 Tìm đồ vật giấu kín

• Đặt món đồ chơi bé yêu thích trước mặt rồi dùng khăn mỏng che một phần đồ chơi, để bé vẫn nhìn thấy một phần món đồ.
• Khuyến khích bé đưa tay nắm và kéo khăn ra để tìm. Khi bé đã quen, ba mẹ có thể tăng dần phần đồ chơi được che nhưng không cần yêu cầu con phải tìm được ngay.

• Khi kéo khăn và lấy món đồ, bé được luyện đưa tay có mục tiêu, cầm – kéo và phối hợp mắt – tay.
• Trò chơi còn giúp bé khám phá rằng món đồ vẫn có thể tồn tại dù bị che khuất khỏi tầm nhìn.

2.4. Chơi trò bỏ vào – lấy ra và thả đồ vật

• Chuẩn bị một chiếc hộp hoặc cốc miệng rộng cùng vài món đồ chơi lớn, dễ cầm.
• Trước tiên, ba mẹ có thể để đồ bên trong và khuyến khích bé lấy ra.
• Khi bé kiểm soát động tác tốt hơn, hãy làm mẫu cách thả một món vào hộp rồi để con thử.
• Một trò đơn giản khác là để bé thả món đồ xuống, ba mẹ nhặt lại và đưa cho con tiếp tục chơi.

• Bé được luyện chuỗi thao tác nhìn → đưa tay → cầm → di chuyển → buông, qua đó hỗ trợ kiểm soát bàn tay và phối hợp mắt – tay.
• Trò thả – nhặt còn giúp bé quan sát kết quả xảy ra sau hành động của mình.

3. 5 loại đồ chơi hỗ trợ vận động tinh cho trẻ

3.1 Bóng mềm và đồ chơi có nhiều kết cấu

• Bóng mềm thường nhẹ, dễ giữ bằng một hoặc hai tay; các bề mặt khác nhau tạo thêm trải nghiệm khi chạm và bóp.
• Bé có thể cầm, xoay, chuyển tay hoặc khám phá từng bề mặt, nhờ đó luyện cầm nắm, phối hợp hai tay và xúc giác.

3.2 Sách vải có chi tiết tương tác

• Sách vải có phần lật mở, miếng vải lớn để kéo hoặc các bề mặt với kết cấu khác nhau tạo cơ hội để bé dùng bàn tay và ngón tay khám phá.
• Các thao tác chạm, nắm, kéo và lật giúp bé luyện phối hợp mắt – tay và kiểm soát ngón tay trong lúc chơi.

3.3. Hộp thả đồ vật

• Nên bắt đầu với hộp miệng rộng và đồ vật kích thước lớn, giúp bé dễ lấy ra hoặc thử thả vào.
• Loại đồ chơi này tạo cơ hội luyện cầm – di chuyển – buông, đồng thời yêu cầu bé nhìn vị trí của hộp và điều chỉnh hướng bàn tay.

3.4. Đồ chơi hộp ú òa pop-up

• Có các nhấn nút, gạt lẫy hoặc xoay núm. Khi bé thao tác, các con vật ẩn giấu bật mở lên (hiệu ứng ú òa).
• Giúp bé rèn luyện phản xạ, sự tập trung và tính tò mò khám phá nguyên nhân – kết quả của bé
• Đồng thời các thao tác sử dụng ngón tay đơn giản như nhấn nút, gạt, xoay

3.5. Đồ chơi xếp chồng hoặc thả hình kích thước lớn

• Cốc xếp chồng hoặc bộ thả hình dành cho trẻ nhỏ có chi tiết lớn, dễ cầm và thao tác.
• Hãy để bé cầm, gõ, thả, lấy ra và khám phá cùng ba mẹ.
• Nhờ vậy, đồ chơi vẫn phù hợp với khả năng vận động hiện tại, đồng thời có thể tiếp tục sử dụng khi kỹ năng của bé tiến bộ hơn.

4 dấu hiệu cần lưu ý về vận động tinh ở trẻ 6-9 tháng

4.1. Bé ít chủ động sử dụng tay để lấy hoặc khám phá đồ vật

• Hiếm khi đưa tay về phía món đồ mình quan tâm.
• Ít cầm, giữ hoặc thao tác với đồ vật.
• Không thấy khả năng sử dụng tay tiến bộ theo thời gian.

4.2. Bé gặp khó khăn rõ rệt khi sử dụng hai tay

• Một tay tham gia vào hoạt động ít hơn rõ rệt so với tay còn lại.
• Bé gần như luôn thao tác bằng một bên tay.
• Khả năng sử dụng hai tay trong lúc chơi không có thêm tiến bộ.
• Bé không có xu hướng chuyển đồ giữa hai tay khi những kỹ năng khác đã tiếp tục phát triển.

4.3. Khả năng điều khiển bàn tay và ngón tay không tiến bộ

• Các thao tác của tay gần như không thay đổi theo thời gian.
• Bé gặp khó khăn rõ rệt khi cầm, kéo, thả hoặc lấy đồ vật.
• Khả năng sử dụng bàn tay ngày càng hạn chế.
• Ba mẹ có cảm giác quá trình phát triển đang “đứng lại” và kèm những lo ngại khác.

4.4. Bé mất kỹ năng vận động tinh đã từng thực hiện được

• Dấu hiệu đáng chú ý hơn việc đạt một kỹ năng muộn vài tuần là bé mất khả năng trước đây từng có.
• Ví dụ, bé từng chủ động cầm hoặc với đồ chơi nhưng sau đó không còn thực hiện như trước; hoặc khả năng sử dụng tay có biểu hiện thụt lùi rõ.
• Vì vậy, nếu nhận thấy bé thực sự mất kỹ năng, ba mẹ không nên chỉ chờ thêm để xem con có tự lấy lại hay không.

4.5. Khi nào nên đưa trẻ đi đánh giá?