10+ hoạt động giúp bé tập cầm nắm theo 4 giai đoạn phát triển

Giai đoạn 0-3 tháng: Kích thích phản xạ và tăng cơ hội khám phá

1. Cho bé nắm ngón tay của cha mẹ

• Khi bé đang tỉnh táo và thoải mái, ba mẹ có thể đặt một ngón tay sạch vào lòng bàn tay của con. Để bé tự nắm thay vì cố gập các ngón tay của bé lại.
• Ba mẹ có thể nhẹ nhàng trò chuyện với con trong lúc bé nắm tay hoặc từ từ di chuyển ngón tay để bé cảm nhận sự thay đổi.

2. Cho bé chạm nhiều chất liệu khác nhau

• Chuẩn bị một vài vật dụng an toàn có bề mặt khác nhau như khăn vải mềm, đồ chơi vải, bóng mềm hoặc sách vải.
• Lần lượt đưa từng vật đến gần tay bé để con chạm vào. Khi bé lớn hơn một chút, đặt đồ vật trong tầm với để khuyến khích con chủ động đưa tay tới.
• Việc tiếp xúc với nhiều bề mặt giúp bé có thêm trải nghiệm cảm giác và cơ hội sử dụng bàn tay theo những cách khác nhau.

3. Treo đồ chơi trong tầm nhìn để bé đưa tay chạm

• Khi bé nằm ngửa và tỉnh táo, đặt một món đồ chơi phù hợp ở vị trí bé có thể nhìn thấy. Đưa đồ chơi vừa đủ gần để bé có cơ hội đưa tay về phía đó.
• Khi bé bắt đầu chủ động với tay, có thể thay đổi nhẹ vị trí của đồ chơi để con tiếp tục quan sát và thử chạm.
• Hoạt động tạo cơ hội để bé phối hợp giữa việc nhìn và điều khiển tay. Đây là nền tảng quan trọng cho khả năng phối hợp mắt-tay sau này.
• Khoảng 2 tháng, trẻ bắt đầu quan sát bàn tay và có thể mở bàn tay trong thời gian ngắn; đến khoảng 4 tháng, nhiều trẻ bắt đầu đưa tay về phía đồ vật.

4. Tummy Time kết hợp khuyến khích với tay

• Khi bé đang tỉnh táo, đặt bé nằm sấp trên bề mặt phẳng và chắc chắn. Ba mẹ có thể nằm đối diện hoặc đặt một món đồ chơi phù hợp ở phía trước để thu hút sự chú ý của bé.
• Khi bé bắt đầu ngẩng đầu và nhìn đồ chơi, hãy để bé tự thử đưa tay về phía trước.
• Tummy Time giúp bé luyện kiểm soát đầu, cổ và phần thân trên. Đây là nền tảng vận động quan trọng để trẻ dần có khả năng đưa tay về phía đồ vật và sử dụng hai tay tốt hơn.

Giai đoạn 3-6 tháng: Khuyến khích bé chủ động cầm và giữ đồ vật

5. Cho bé cầm xúc xắc hoặc vòng cầm nắm

• Chọn xúc xắc hoặc vòng cầm nắm nhẹ, kích thước phù hợp với trẻ sơ sinh. Đưa đồ chơi vào lòng bàn tay bé và chờ con chủ động giữ.
• Khi bé làm rơi, ba mẹ chỉ cần đưa lại và để con thử thêm.
• Hoạt động này tạo cơ hội luyện cầm và giữ đồ vật, giúp bé làm quen với trọng lượng và hình dạng của đồ vật.
• Ngoài ra còn khuyến khích bé đưa đồ vật lên miệng để khám phá.

6. Đưa đồ chơi từ nhiều hướng để bé với tay

• Đưa đồ chơi trước mặt bé, sau đó thay đổi nhẹ sang bên trái hoặc bên phải. Chờ bé quan sát và đưa tay về phía đồ chơi.
• Không cần di chuyển đồ chơi quá nhanh. Hãy để bé có đủ thời gian nhìn, suy nghĩ và thử với.
• Hoạt động giúp bé luyện phối hợp mắt-tay và dần điều chỉnh hướng đưa tay theo vị trí của đồ vật.

 

7. Luyện giữ đồ vật trong thời gian dài hơn

• Đưa một món đồ chơi nhẹ vào tay bé. Khi bé giữ được, hãy để con tự khám phá bằng cách nhìn, lắc hoặc đưa lên miệng.
• Không cần cố kéo dài thời gian. Khi bé làm rơi hoặc mất hứng thú, hãy kết thúc và thử lại vào một thời điểm khác.
• Việc lặp lại thao tác cầm và giữ giúp bé có thêm cơ hội kiểm soát bàn tay và điều chỉnh lực nắm.

8. Khuyến khích bé chuyển đồ vật giữa hai tay

• Đưa một món đồ chơi nhẹ cho bé cầm bằng một tay. Sau đó, đưa tay hoặc một món đồ khác về phía tay còn lại để khuyến khích bé chuyển đồ vật.
• Khi bé đã tự chuyển được, ba mẹ chỉ cần quan sát và khuyến khích.
• Hoạt động này giúp bé luyện phối hợp hai tay, tăng khả năng kiểm soát đồ vật và giúp bé khám phá cách sử dụng hai tay cùng lúc.

Giai đoạn 6-9 tháng: Phát triển phối hợp tay và mắt

9. Chơi khối xếp chồng lớn

• Sử dụng những khối đồ chơi lớn, nhẹ và phù hợp với độ tuổi. Cho bé cầm từng khối, khám phá và đập nhẹ vào nhau.
• Khi bé lớn hơn và đã có khả năng đặt đồ vật có chủ đích, ba mẹ có thể làm mẫu cách đặt một khối lên trên khối khác.
• Trẻ có cơ hội cầm, đặt, thả và điều chỉnh vị trí của đồ vật. Đây là những thao tác giúp phát triển khả năng phối hợp mắt-tay.

10.Chơi cốc xếp

• Cho bé khám phá những chiếc cốc xếp có kích thước lớn. Ban đầu, chỉ cần để con cầm, gõ hoặc úp cốc.
• Khi bé lớn hơn, ba mẹ có thể làm mẫu cách đặt chiếc cốc này vào chiếc cốc khác.
• Hoạt động cho phép bé thực hành cầm, thả, đặt và điều chỉnh vị trí của đồ vật.

11. Cầm và gõ hai đồ vật vào nhau

• Cho bé hai món đồ chơi nhẹ, kích thước phù hợp. Làm mẫu thao tác cầm hai đồ vật và gõ nhẹ chúng vào nhau.
• Bé có thể nhanh chóng bắt chước hoặc tự khám phá cách tạo âm thanh.
• Bé phải sử dụng hai tay cùng lúc và điều chỉnh lực để tạo ra chuyển động. Hoạt động cũng tạo ra phản hồi âm thanh khiến trẻ có thêm động lực lặp lại.

12. Lấy đồ vật từ hộp

• Đặt một vài món đồ chơi lớn vào chiếc hộp hoặc giỏ có miệng rộng. Để một phần đồ chơi lộ ra ngoài và khuyến khích bé đưa tay vào lấy.
• Khi bé đã lấy được, ba mẹ có thể đưa món khác vào để con tiếp tục khám phá.
• Hoạt động giúp bé phối hợp việc nhìn, đưa tay vào đúng vị trí, cầm đồ vật và kéo ra ngoài.
• Đây cũng là tiền đề cho những thao tác có chủ đích hơn trong giai đoạn 9-12 tháng.

13. Chơi với bóng mềm

• Đưa bóng mềm cho bé cầm, bóp hoặc lăn. Khi bé ngồi vững hơn, ba mẹ có thể lăn bóng về phía con để bé đưa tay đón.
• Bóng tạo cơ hội để bé sử dụng cả bàn tay và các ngón tay, đồng thời khuyến khích phối hợp giữa mắt và tay khi theo dõi chuyển động của bóng.

Giai đoạn 9-12 tháng: Luyện thao tác chính xác của các ngón tay

14. Nhặt thức ăn bằng tay

• Nếu bé đã bắt đầu ăn dặm và có khả năng ăn thức ăn dạng phù hợp, ba mẹ có thể đặt những miếng thức ăn mềm, kích thước phù hợp trước mặt để bé tự cầm.
• Không cần yêu cầu bé nhặt thật chính xác. Hãy để con tự thử cầm, đưa lên miệng và khám phá.
• Tự cầm thức ăn tạo cơ hội để bé luyện phối hợp mắt-tay và dần phát triển kiểu cầm bằng ngón cái và ngón trỏ.

• Ăn dặm tự chỉ huy (Baby-led Weaning) không phải phương pháp bắt buộc và cần được thực hiện phù hợp với khả năng phát triển của từng trẻ. Thức ăn phải có hình dạng, độ mềm và kích thước phù hợp; trẻ luôn cần được ngồi đúng tư thế và có người lớn quan sát trực tiếp khi ăn.
• Ba mẹ nên tham khảo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng nếu chưa chắc chắn về khả năng ăn uống của con.

15. Thả khối vào hộp

• Chuẩn bị một chiếc hộp có miệng rộng và những khối lớn phù hợp với độ tuổi. Làm mẫu cách cầm khối, đưa đến miệng hộp rồi thả xuống. Sau đó, để bé tự thử.
• Bé phải phối hợp mắt và tay để đưa khối đến đúng vị trí, đồng thời kiểm soát thời điểm mở bàn tay để thả đồ vật.

16. Lấy khăn che đồ chơi

• Đặt một món đồ chơi quen thuộc trước mặt bé rồi dùng khăn mỏng che một phần hoặc toàn bộ món đồ.
• Khuyến khích bé kéo khăn để tìm đồ chơi.
• Bé phải dùng bàn tay để kéo khăn và lấy đồ vật. Hoạt động cũng khuyến khích trẻ chủ động giải quyết một nhiệm vụ đơn giản thay vì chỉ cầm đồ vật được đưa sẵn.

17. Lật sách bìa cứng

• Chọn sách bìa cứng dành cho trẻ nhỏ với hình ảnh lớn, màu sắc rõ ràng. Ba mẹ lật một trang rồi để bé thử kéo và lật trang tiếp theo.
• Không cần yêu cầu bé lật từng trang thật gọn. Việc bé chạm, kéo hoặc làm nhiều trang cùng lúc vẫn là một phần của quá trình luyện tập.
• Hoạt động này giúp luyện cách dùng ngón tay để kéo và lật, tăng khả năng phối hợp mắt-tay và tạo thói quen tương tác với sách.

18. Chuyển vật nhỏ – chỉ thực hiện khi đảm bảo an toàn

• Với trẻ đã đủ khả năng và không còn thói quen đưa mọi thứ vào miệng, ba mẹ có thể cho con chuyển những vật có kích thước lớn, an toàn từ bát này sang bát khác.
• Không nhất thiết phải sử dụng hạt hoặc các chi tiết nhỏ. Có thể bắt đầu bằng những vật lớn, nhẹ và được thiết kế dành cho trẻ.
• Hoạt động giúp trẻ thực hành cách dùng các ngón tay để nhặt, giữ và thả đồ vật vào vị trí mong muốn.