Trong năm đầu đời, bé phát triển rất nhanh: từ quan sát, lắng nghe đến biết với tay, cầm nắm, lăn, ngồi, di chuyển và chủ động khám phá đồ vật xung quanh. Vì vậy, đồ chơi cho bé 0-12 tháng không cần có quá nhiều chức năng mà quan trọng là phù hợp với khả năng hiện tại, tạo cơ hội để bé quan sát, chạm, cầm, di chuyển, thử nghiệm và tương tác cùng ba mẹ.
Đồ chơi cho bé 0-3 tháng tuổi
Trong những tháng đầu đời, bé chủ yếu quan sát, lắng nghe và dần làm quen với những hình ảnh, âm thanh và chuyển động xung quanh.
Bé 1-2 tháng tuổi
Ở giai đoạn này, ba mẹ có thể ưu tiên những món đồ chơi có hình ảnh rõ ràng, độ tương phản phù hợp hoặc âm thanh nhẹ nhàng. Đặt đồ chơi trong tầm nhìn phù hợp và di chuyển chậm giúp bé có cơ hội quan sát, tập trung và theo dõi chuyển động.
Trong lúc chơi, ba mẹ cũng có thể gọi tên đồ vật, trò chuyện hoặc tạo âm thanh nhẹ nhàng để tăng tương tác với bé.
Bé 3 tháng tuổi
Khoảng 3 tháng tuổi, bé thường chú ý lâu hơn đến đồ vật, theo dõi vật chuyển động và bắt đầu đưa tay về phía đồ chơi.
Những món đồ chơi an toàn, dễ quan sát và dễ tiếp cận có thể tạo cơ hội để bé tập trung, đưa tay và khám phá. Với các hoạt động nằm sấp, ba mẹ cần đảm bảo bé ở tư thế an toàn và luôn quan sát trực tiếp.
Nếu đang tìm những món đồ chơi phù hợp với giai đoạn đầu đời, ba mẹ có thể tham khảo đồ chơi cho trẻ sơ sinh.
Đồ chơi cho bé 3-6 tháng tuổi
Từ khoảng 3-6 tháng, bé ngày càng chủ động hơn khi tương tác với đồ vật. Bé bắt đầu chạm, nắm, kéo, lắc hoặc đưa đồ vật về phía mình.
Bé 4-5 tháng tuổi
Ba mẹ có thể lựa chọn những món đồ chơi có kích thước và hình dạng dễ cầm, bề mặt đa dạng để bé có cơ hội chạm và khám phá.
Thay vì đưa đồ chơi trực tiếp vào tay, hãy đặt món đồ trong tầm với an toàn để bé tự thử đưa tay lấy. Những đồ chơi vận động tinh phù hợp có thể tạo thêm cơ hội để bé luyện tập các thao tác với bàn tay và ngón tay.
Bé 6 tháng tuổi
Khi khả năng cầm nắm phát triển hơn, bé có thể chủ động cầm đồ vật, chuyển đồ chơi từ tay này sang tay khác, chạm vào các bề mặt và tạo ra âm thanh bằng cách lắc hoặc gõ.
Những hoạt động này tạo cơ hội để bé luyện tập sự phối hợp giữa tay và mắt, đồng thời khám phá mối liên hệ giữa hành động của mình và những gì xảy ra sau đó.
Đồ chơi cho bé 6 – 9 tháng tuổi
Bước vào giai đoạn 6-9 tháng, bé thường chủ động khám phá đồ vật hơn. Bé bắt đầu lấy, thả, kéo, di chuyển đồ vật và quan tâm đến kết quả của những hành động mình thực hiện.
Ba mẹ có thể cho bé làm quen với những hoạt động đơn giản như lấy đồ vật ra khỏi hộp, bỏ vào – lấy ra, tìm món đồ bị che một phần hoặc chơi trò đưa – nhận đồ vật.
Bé 7- 8 tháng tuổi
Ở khoảng 7-8 tháng, ba mẹ có thể đặt những món đồ chơi an toàn trong phạm vi bé có thể với tới để bé tự cầm, thả, di chuyển hoặc thử những cách thao tác khác nhau.
Không nhất thiết phải hướng dẫn bé thực hiện đồ chơi theo một cách cố định. Quan trọng hơn là tạo cơ hội để bé tự khám phá, lặp lại hành động và quan sát kết quả. Các đồ chơi phát triển trí tuệ phù hợp có thể hỗ trợ những hoạt động khám phá này.
Bé 9 tháng tuổi
Khoảng 9 tháng, bé có thể dành nhiều thời gian hơn để thao tác với đồ vật và lặp lại những hành động tạo ra kết quả mà bé quan tâm.
Trong lúc chơi, ba mẹ có thể gọi tên đồ vật, mô tả hành động và đặt những câu hỏi đơn giản để tăng tương tác. Các đồ chơi phát triển ngôn ngữ cũng có thể được kết hợp vào những hoạt động này để tạo thêm cơ hội cho bé nghe, quan sát và tương tác cùng người lớn.
Đồ chơi cho bé 9-12 tháng tuổi
Ở giai đoạn 9-12 tháng, bé ngày càng chủ động di chuyển và khám phá môi trường xung quanh. Bé có thể bắt chước một số thao tác đơn giản, lấy – đặt đồ vật, xếp chồng, mở – đóng hoặc tìm món đồ được che lại.
Bé 9-10 tháng tuổi
Ba mẹ có thể cho bé thực hiện những trò chơi đơn giản như lấy đồ vật ra khỏi hộp, bỏ vào – lấy ra, tìm món đồ bị che một phần hoặc đưa đồ vật cho người lớn.
Những hoạt động này tạo cơ hội để bé phối hợp tay – mắt, quan sát kết quả của hành động và tiếp tục thử nghiệm.
Bé 11-12 tháng tuổi
Khi gần một tuổi, bé có thể bắt chước nhiều thao tác hơn. Ba mẹ có thể cho bé chơi các hoạt động như xếp chồng, mở – đóng, lấy – đặt đồ vật hoặc bắt chước những thao tác đơn giản của người lớn.
Trong lúc chơi, ba mẹ có thể chỉ vào đồ vật, gọi tên và mô tả hành động để tạo thêm cơ hội cho bé nghe và làm quen với ngôn ngữ.
Chọn đồ chơi cho bé 0-12 tháng theo khả năng của bé
Độ tuổi là một căn cứ quan trọng, nhưng mỗi bé có tốc độ phát triển khác nhau. Vì vậy, ba mẹ cũng nên quan sát những kỹ năng và mối quan tâm hiện tại của bé:
- Bé thích quan sát, theo dõi: ưu tiên đồ chơi có hình ảnh rõ ràng, chuyển động nhẹ hoặc độ tương phản phù hợp.
- Bé bắt đầu đưa tay, chạm: chọn đồ chơi dễ tiếp cận để bé có cơ hội tự với tới.
- Bé biết cầm, nắm, chuyển đồ vật: ưu tiên đồ chơi có kích thước và hình dạng phù hợp để bé thao tác an toàn.
- Bé thích lấy, thả, di chuyển: có thể cho bé khám phá các hoạt động lấy – đặt, bỏ vào – lấy ra.
- Bé thích tìm đồ vật: thử những trò chơi tìm món đồ được che một phần.
- Bé thích lặp lại hành động: lựa chọn đồ chơi cho phép bé thực hiện một hành động và quan sát kết quả.
- Bé bắt đầu bắt chước: kết hợp đồ chơi với những hoạt động tương tác đơn giản cùng ba mẹ.
Với những bé đang khám phá thế giới chủ yếu thông qua nhìn, chạm và cảm nhận, ba mẹ có thể tham khảo thêm đồ chơi giác quan phù hợp với độ tuổi và khả năng hiện tại.
Nên chọn nhóm đồ chơi nào cho bé trong năm đầu?
Trong năm đầu đời, ba mẹ không nhất thiết phải mua thật nhiều đồ chơi. Có thể luân phiên một số nhóm đồ chơi khác nhau tùy theo khả năng và mối quan tâm của bé, chẳng hạn:
- Đồ chơi tạo cơ hội quan sát và khám phá giác quan.
- Đồ chơi hỗ trợ bé chạm, cầm, nắm và thao tác.
- Sách vải, sách hình ảnh để ba mẹ tương tác và trò chuyện cùng bé.
- Đồ chơi khuyến khích bé khám phá mối liên hệ giữa hành động và kết quả.
- Đồ chơi hỗ trợ các hoạt động vận động phù hợp với từng giai đoạn.
Có cần mua đồ chơi mới theo từng tháng tuổi không?
Ba mẹ không nhất thiết phải thay toàn bộ đồ chơi khi bé bước sang một tháng tuổi mới. Một món đồ chơi có thể mang đến những cách chơi khác nhau khi khả năng của bé thay đổi.
Ví dụ: Ban đầu bé có thể chỉ quan sát một món đồ chơi, sau đó đưa tay chạm, cầm nắm, lắc, thả hoặc tìm lại món đồ khi được che đi.
Vì vậy, thay vì mua quá nhiều đồ chơi theo từng tháng, ba mẹ có thể quan sát khả năng hiện tại của bé, thay đổi cách chơi, luân phiên đồ chơi hoặc bổ sung món mới khi phù hợp.
Lưu ý khi chọn đồ chơi cho bé 0-12 tháng
Khi chọn đồ chơi cho bé 0-12 tháng, ba mẹ nên:
- Kiểm tra khuyến nghị độ tuổi của sản phẩm.
- Ưu tiên sản phẩm có cấu tạo chắc chắn, vật liệu phù hợp.
- Không chọn đồ chơi có chi tiết nhỏ dễ tháo rời đối với trẻ có thói quen đưa đồ vật vào miệng.
- Kiểm tra đồ chơi thường xuyên để phát hiện nứt, gãy hoặc hư hỏng.
- Chọn kích thước và hình dạng phù hợp với khả năng cầm nắm của bé.
- Luôn quan sát bé trong quá trình chơi, đặc biệt với các hoạt động vận động hoặc đồ chơi có cấu tạo đặc biệt.
- Sử dụng đồ chơi đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.
Đồ chơi phù hợp giúp bé có thêm cơ hội khám phá
Trong năm đầu đời, điều quan trọng không phải là bé có thật nhiều đồ chơi mà là bé có cơ hội quan sát, chạm, cầm, di chuyển, thử nghiệm và tương tác.
Ba mẹ có thể lựa chọn đồ chơi cho bé dựa trên độ tuổi kết hợp với khả năng thực tế của bé, đồng thời thay đổi cách chơi khi bé phát triển thêm kỹ năng mới.
